ER
zijn weinig boeken
die door IEDEREEN zo gelezen zijn,
dat ze daarmee ook een belangrijke basis geven
voor gesprek?
De Bijbel
is zo'n Boek:
de tekst geeft mensen herkenning.
Dat gold in ieder geval voor mensen die zijn opgegroeid
in de protestantse
traditie(s)!
De herkenning
in de rooms-katholieke traditie beperkt zich meestal tot een aantal bijbelverhalen,
daar speelt ook de kerkgeschiedenis
een belangrijke rol in?
Het ging
tot voor kort nog
om 'mydibijbelverhalen' die bijna iedereen kende ...
Je groeide er thuis mee op: er werd iedere avond uit de bijbel gelezen,
de bijbel werd opgeslagen na de maaltijd
en zo las je gedurende je leven die bijbelboeken verscheidene malen door
en je hoorde al die bijbelverhalen in de kerk,
op school en bij allerlei belangrijke aangelegenheden,
herdenkingen, dope, begrafenis, huwelijk en feesten ~
ZO was dat ooit bijna overal in de Lage Landen aan de Noordzee ~
naast taal en dialect, plaatselijke tradities en gewoonten was DAT de basis
van 'de groep(en) waartoe je behoorde' vanaf voor je geboorte tot na
je dood en bijna elke dag 'daartussenin':
daar ontleende men althans voor een groot deel zijn of haar
identiteit aan, in ieder geval
in Nederland?
De hele
Nederlandse geschiedenis
is hierdoor gepokt en gemazeld: men nam het boek mee 'over de zee',
naar 'alle landen ter wereld' via alle zeeen die maar bevaarbaar waren tussen
de Oostzee en de Stille Zuidzee, Middellandse Zee, Goudkust [slavenhandel],
Kaap de Goede Hoop in Zuid Afrika {apartheid},
Kerala, Ceylon en Madras in Zuid India,
het Indonesische eilandenrijk met Atjeh en de Molukken, Nieuw Guinea,
China, Korea en Japan, de Antillen, Nieuw Amsterdam [nu New York], Suriname,
Brasilia en ga zo maar door:
wereldwijde invloeden over en weer onder begeleiding van "G d's Woord"
EN 'de kost die voor de baat'
uitging!
Uit
en thuis ging dat 'bijbellezen
gewoon door' en de meeste mensen deden dat
op ongeveer gelijke wijze: je kon daardoor gemakkelijk met elkaar over
bijbelgedeelten praten en 'jouw leven eraan
toetsen'?
De Bijbel speelt zo
dus ook een belangrijke culturele & historisch -culturele rol:
je had kennis van bijbelverhalen nodig om getoonde kunst te begrijpen ~
je hoeft maar een museum binnen te lopen,
of je loopt daartegenaan?
Die Bijbel
heeft ook verder de taal de taal helpen ontstaan
en dat geldt voor verschillende noordelijke landen: je ziet die invloed in Duitsland
bij de Luther-vertaling, in Nederland bij de Delftse bijbel en in Engeland bij de King James Version!
Dat speelt in zuidelijker landen eigenlijk niet zo; daar is men nog lange tijd
de bijbel in het Latijn
blijven lezen ...
De Bijbel
was zo vaak
een bron voor persoonlijk geloof,
een belijdenisgeschrift, waarin je iedere keer weer leest
en je leest die tekst(en) iedere keer weer iets 'anders':
als er vergaderingen moesten worden geopend, zocht men,
als dat enigszins aansloot bij het karakter van die bijeenkomst,
soms vantevoren een gedeelte dat als het ware vooruitliep op de agenda ~
je las zo'n gedeelte aan het begin en daarmee gaf je een zekere relativering eraan
want iedereen vond toch wel dat er alleen uiterst urgente zaken moesten worden besproken ~
er ontstaat dan een bepaalde relativering, omdat allerlei zaken, althans zo werd dat ervaren,
waar wij ons druk over maken er al bleken te zijn
voordat wij er waren?
Relativering
is iets anders dan normering!
De Bijbel is geen boek waar de regels helemaal kant en klaar in zitten:
de bijbelboeken geven voorbeelden en zijn daarin
een ander boek dan een wetboek of de koran,
die vaak veel prescriptiever
worden gebruikt?
Het is de kracht
van de bijbel dat er eindeloos VEEL thema's in zitten
en je kunt die voorbeelden niet EEN voo EEN zomaar overbengen
naar onze huidige situatie.
OOK de wettische gedeelten
ademen een geest van de tijd waarin ze zijn ontstaan!
Die stukken fascineren wel,
zoals bijvoorbeeld de bijbelverhalen over het (ver-)lossen en het 'jubeljaar':
dat mensen EENMAAL in de zeven jaar een bepaald bezit moesten teruggeven aan de
oorspronkelijke eigenaar; en eenmaal in de zevenmaal zeven jaar gold dat
voor ALLE eigendommen; dan denk je: wat zal dat voor een maatschappij zijn geweest?
DAT kan tegenwoordig niet meer ZO worden toegepast, maar dat soort teksten
kan je wel inspireren?
Er zit
een bepaald mensbeeld
onder al die mydibijbelverhalen:
je kunt eruit aflezen HOE mensen zich tot elkaar verhielden
en verhouden: het "Nieuwe" is daarbij wat persoonlijker dan het "Oude"?
Met een 'overheidsbril' op zie je dat 'naastenliefde' die je oplegt als overheid
geen naastenliefde meer is: je kunt als wetgever 'mensen niet zalig maken' ~
'wetgeving' kan geen substituut zijn voor 'naastenliefde': je kunt de bijbel niet [meer]
gebruiken om dat wat er in staat via 'de wet' op te leggen ~ de waarde is juist
dat ik het uit eigen vrije wil
in mijn handelen
'vertaal'!
Politieke partijen
die zeggen dat ze uitgaan 'van de bijbel'
kunnen daarom dan ook niet meer 'prescriptief' werken: de bijbel is geen wetboek meer,
waaruit je 'zomaar' wetten kunt
'overschrijven' ...
Secularisatie
hoeft daarom nog niet te betekenen
dat mensen hun 'geloof verliezen': 'ontkerkelijking'
is slechts een 'verandering van geloof' ~
we moeten ons onttrekken aan het oeroude schema van
'mensen die geloven' en 'mensen die niet geloven' ~
je moet constateren dat er alleen maar mensen zijn die 'geloven',
maar sommigen geloven [iets] anders dan anderen ...
Dat wijkt dus af van de gedachte van vroeger
dat je de verschillende geloofsrichtingen hebt en daarnaast ook nog
een paar algemeen geldende waarheden:
het wijkt af van de gedachte
dat er een 'neutraal'
wereldbeeld zou
zijn?
OOK
mensen die zeggen
niet meer van de bijbel uit te gaan
hebben een levensbeschouwing!
De zogenaamde liberalen gaan uit van de vrijheid
en de socialisten maken zich sterk voor solidariteit:
beide opvattingen zijn levensbeschouwelijk ~
er bestaat geen 'neutraal' beeld?
Vanuit een levensbeschouwing
geinspireerd door de bijbel kom je los van deze tegenstellingen
en zeg je dat het niet goed is dat de mens alleen is:
de mens is 'geschapen' in gezamenlijkheid ~
er staan mensen naast je voor wie je verantwoordelijk bent
en de bijbelverhalen kunnen je
een leidraad geven voor je handelen als persoon
en als deel van de samenleving?
De bijbel geeft geen rechten en plichten meer aan
die kunnen worden opgelegd,
maar bijbelverhalen proberen mensen
tot hun recht te laten
komen?
Sommigen
doen dat vanuit
de EEN of Andere religieuze overtuiging [zeggen ze]
en andere mensen zijn met ongeveer dezelfde zaken bezig vanuit HUN 'levensbeschouwing'?
We hebben het in alle gevallen over 'geloof', 'geen geloof is ook een geloof' {?} ...
Maar ondertussen moet je wel met elkaar kijken wat de meest vruchtbare basis is om samen mee
verder te kunnen gaan omdat je anders blijft steken in onverschilligheid en dictatuur!
Aan de vruchten herken je de boom? Je merkt in de praktijk van jouw eigen
'mydileven van alledag' WELKE mensen met welke 'achtergronden'
jouw 'bondgenoten' zijn of zich gedragen als
jouw 'vijanden'?
Er vinden gedurig
'kantelingen' plaats in de cultuur en in ons persoonlijk leven!
De beelden van de z.g. Verlichting uit de 18de eeuw
stuiten onderhand op de grenzen van hun bruikbaarheid:
de wetenschap moet in deze postmodernistische periode [h]erkennen
dat eigenlijk niets aan het criterium van wetenschap voldoet ~
de wetenschap komt alleen maar tot de conclusie
dat niets wetenschappelijk is, niets 'algemeen'?
De 'vrijheid' is bereikt, en toch heeft dat geen 'genoegdoening' gegeven!
De geschiedenis is doorgegaan: en wij bevinden ons
voor de zoveelste keer op een 'breuklijn' ...
We worden permanent geconfronteerd met de vraag
wat WERKELIJK waardevol is [en wat NIET!]?
We ervaren dat vrijheid niet zonder verplichtingen kan ... en dan ...
komt toch ons 'mensbeeld' [indien aanwezig] weer
'om de hoek kijken'.
De Bijbel laat dan zien,
op grond van enkele duizenden jaren menselijke 'ervaring'
en op grond daarvan vergaarde 'wijsheid', dat je 'als mens bent geboren' en dat het
'niet goed is dat je ALLEEN bent': je hebt ook
verantwoordelijkheden ...
En we hebben
DAT besef van 'eeuwige waarden' bij mensen hard nodig
omdat 'de overheid' daarin een minder normerende rol kan spelen [dan voorheen]:
je kunt niet meer zeggen 'ieder voor zich & "G D" voor ons allen', zie maar dat je het rooit!
EN je kunt niet alles voor iedereen bepalen, verzorgen,
afdwingen en regelen?
We ontdekken dus
in 'onze' myditijd weer opnieuw de 'echte' vragen!
En dan gaat het misschien vooral om zaken als: hoe kan in 'voorspoed en tegenslag' hanteren?
We kampen eigenlijk als mensen [zoals gewoonlijk] met vragen van perspectief in ons leven ...
Het enige uitzicht is in de samenleving lange tijd het economische uitzicht geweest.
Maar daarmee kunnen we niet alles regelen
en al evenmin kunnen we ermee
aan onze diepste vragen
beantwoorden.
In DIE zin
is het dan ook nuttig
om 'terug te kijken' EN 'vooruit te zien'.
Er is immers meer onder de zon dan alleen maar 'geld' & 'genot'?
De taal van onze tijd is het resultaat van alle daaraan voorafgaande 'bewegingen'!
Nog te veel kijken we alleen maar naar het zo exact mogelijk weergeven van teksten
zoals die misschien duizenden jaren geleden zijn bedoeld onder de toenmalige omstandigheden?
We moeten er dus nu vooral ook op letten hoe we in ons huidige leven 'wijsheid' kunnen verstaan.
In heel wat samenlevingen betekende [en betekent] de zogenaamde 'vrijheid' van Sommigen
de 'slavernij' van de Velen en slaven hebben heel andere
gevoelens bij het woord vrijheid
dan diegenen die denken al
'vrij te zijn'?
Zonder enig inzicht
in ons verleden moeten we
'het geestelijke wiel' telkens weer opnieuw 'uitvinden':
we voelen, denken, horen en zien vanuit onze eigen beperkte
belevingswereld en zeggen vanuit die
'logica' vaak: "ZO IS
HET"?
Maar
het gaat om ons besef
van de ontwikkeling van 'het geheel':
DAAR hebben we die 'mydiverhalen' uit ons 'homomachobonobosapiens'-verleden voor nodig!
Zonder dat perspectief blijven we geestelijk arm
ook al zijn we economisch gesproken
stinkend rijk.