HET
GELOOF ÒP,
ZÒNDER EEN HELDHAFTIGE
OPSTANDIGHEID OF EEN ROES VAN BEVRIJDING!
In 'Dover Beach' hoorde de Britse dichter Matthew Arnold (1822-188

't 'melancholieke, langdurige, wegtrekkende geruis' v/h geloof, dat afnam & 'de eeuwige toon van droefheid' liet klinken. De mensen konden alleen nog maar troost bij elkaar zoeken, want de wereld die ooit indruk maakte als
Zo veelzijdig, zo prachtig, zo nieuw,
Biedt echt geen vreugde, of liefde, of licht,
Of zekerheid, of vrede, of hulp bij leed;
En wij zijn hier als op een duister veld
Vol verward rumoer van strijd en vlucht,
Waar onwetende legers botsen in de nacht.
Op haar best had de religie mensen geholpen een innerlijk toevluchtsoord van vrede te bouwen, wat hen in staat stelde om creatief met leed in 't leven om te gaan; maar in 't tijdperk v/d wetenschap was die innerlijke veiligheid verruild voor 'n wisselvallige zekerheid: naar mate 't geloof wegebde, ervoeren veel victorianen de leegte die het achterliet.