aambei kakkerlak tarantula rabbij automatismautism



~!@!~


MENSEN
met laesies
in hun insula
ervaren geen walging meer,
je kunt ze rustig
taart met kakkerlakken
voorzetten.

"O, die veeg ik er gewoon af."

Zulke mensen zien wel of iemand anders vrolijk of droevig kijkt,
maar walging?

Nee
dat kennen ze zelf
niet meer.

DAT
wisten we toch al:
empathie is een kwestie van meevoelen en meedenken?
"Nee, niet denken.
Dat is het hem juist, je kruipt letterlijk in de ander, gevoelsmatig,
op een niveau van wat Britten gut feeling noemen,
instinctief en zonder hard
thinking.

We
denken
helemaal niet
zoveel.

DAT
doen we pas als intuities elkaar bestrijden:
als je vriend zich pijn doet en je wel met die Ander zou willen meevoelen maar het moeilijk kunt omdat die je zojuist met jouw Partner heeft bedrogen!"

~!@!~

DAN
zet het brein zich aan hogere afwegingen,
zoals de rechter wikt en weegt,
als een rationele [computer]
calculator.

ONS
alledaagse dagelijkse mydidenken
bevindt zich veeleer op flitsniveau,
wat ten onrechte de indruk wekt dat het
van een lager allooi is.

WANT
juist die intuitie bedient zich van een archief
met allerhande kennis
van de wereld.

DE
spiegelneuronen imiteren niet zomaar in het wilde weg,
ze boetseren een rijke, soms haast poetische beschrijving
van wat een Ander beleeft,
op basis van wat ze zelf tegenkwamen
in het leven.

"BEL,
voor het eerst op zee,
naar iemand die zo'n ervaring kent.
Diens brein zal het via de huid
navoelen."

~!@!~

DAAR
is Harold Bekkering,
hoogleraar cognitieve psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen,
het ten dele
mee eens.

"Natuurlijk
drijven deze spiegelmechanismen op voorkennis,
op al wat we zelf weten
van de wereld.

OM
mee te griezelen bij die enge taratula in "Dr. No" moet je iets van spinnen weten, al is het maar de abstracte wetenschap
dat sommigen dodelijk zijn."

MAAR
Bekkering hamert erop
dat spiegelneuronen zich allereerst inlaten met het imiteren van doelgericht handelen.

"ONS
motorisch systeem
WEET
wat te doen in de situatie van James Hond:
GEVAAR = wegrollen!

VAN
kinds af aan zijn we al bezig met doen, doen en nog eens doen
en met de gevolgen
ervan.

ZIEN
we anderen iets doen,
dan koppelen we het aan kennis van onze eigen daden en hun consequenties:
DAAR
gaan de handen van een Ander
en de spiegelneuronen vermoeden
'dit-wordt-'n-pinda-grijpactie'.

DAAR
zijn ze op gericht,
op het DOEL van de handeling
en niet eens zozeer op de
beweging
zelf!

ALS
je met je rechterhand je linkeroor pakt,
dan doen kleine kinderen dat na,
maar dan met de linkerhand:
de kortere weg!

HET GAAT
om dat oor vastgrijpen, zeggen hun spiegelneuronen,
en niet om welke hand het
doet.

ZE IMITEREN
het doel, niet de exacte
beweging."

~!@!~

VOORTDUREND
spiegelt ons brein zich aan Andermans handelen,
waarbij de antenne is gericht op het
DOEL!

DAT BLEEK
ook uit scans bij mensen die naat twee verschillende thee-tafereeltjes keken: een ordelijke opstelling waarbij de thee nog gedronken moest worden,
en een zootje dat nodig aan de kant
moest.

IN BEIDE SCENARIO'S
verscheen eenzelfde hand in beeld,
die een kopje
ging pakken.

MAAR
de spiegelneuronen van de toeschouwers herkenden direct
de verschillende missies:
drinken of de boel
opruimen.

~!@!~

ONS BREIN
kijkt, weet, kijkt en doet na.
K. vermoedt dat om DIE reden vooral primaten hun voordeel deden
met spiegelneuronen.

"DAT
zijn letterlijk handige zoogdieren.
Ze doen van alles met hun handen en observeren allereerst
hun eigen handelen.

VERGELIJK
dat met andere dieren:
een rat doet praktisch alles met zijn snuit, en wat ziet hij daar zelf ooit van?

EN
een paard,
die ziet zichzelf NOOIT
lopen."

~!@!~

NEE,
dan aap & mens,
DE
grote afkijkers.

ZIJ
specialiseerden zich in het spieken,
bij zichzelf
EN
dus ook bij Anderen.

HET
spiegelsysteem bij leerlinggitaristen wordt waakzaam
als ze naar een professional
kijken!

GAAT
het bij de viool ook zo eenvoudig:
kijk & strijk?

"NOU JA,
op dit toetsenbord beweeg ik mijn vingers voortdurend.
Waarom zouden de spiegelneuronen van een beginner de handigheid van de profgitarist niet enigszins met dat getik
kunnen matchen?

ROMMELIG
in het begin,
maar je bent op weg.
En waarom zou je motorcortex bij het zien van een geoefend danser
jouw onelegante springen en lopen al niet een beetje kunnen transformeren naar een
echte dans?

ONHANDIG
gedoe natuurlijk,
maar als je al goed danst en je ziet een expert:
misschien geven je spiegelneuronen DAN heel snel inzicht
in die nieuwe vaardigheid?"

~!@!~

LATEN
we ze die eer gunnen.
Maar Keysers schrijft ze dieper inzicht toe,
terwijl Bekkering nog wil zien hoever de voelsprieten van de spiegelneuronen
reiken.

~!@!~

TOT INZICHT
in de intenties in het gedrag
van Anderen?

STOELT
de ware empathie ook op diepere imitaties in ons brein:
voelde je ECHT de marteling van Dustin Hoffman
in "Marathon Man"?

IN
een recent nummer
van het blad Science golden dezelfde vragen voor 16 vrouwen
die na een elctrische schok zagen hoe hun geliefden er ook een ondergingen.

IN
beide situaties lichtten voor een deel dezelfde neuronen op,
maar dan vooral in hun emotionele
hersencentra.

IN
hoeverre de vrouwen
de pijn van hun partner ECHT meevoelden is
niet duidelijk?

~!@!~

TOCH
gaan de spiegelneuronen inmiddels door
voor onze ware 'invoelers'.

LATEN WE
er nog een echt treurige film bijnemen.
"De Fietsendief" (194cool! van Vittorio de Sica:
een arme sloeber dreigt zijn baan te verliezen nadat zijn fiets is gestolen.
Tevergeefs zoekt hij met zijn zoontje Rome af, steelt zelf maar een fiets,
wordt gepakt en krijgt een
uitbrander.

AAN HET
eind van de film
grijp je naar je zakdoek als de gekleineerde man afdruipt,
de hand van zijn zoontje verborgen in de grote, droevige knuist van hem.
Bij de onverschilligste toeschouwe boorde De Sica
enig medeleven aan.

WEER
dringt de empathie zich hevig aan je op alsof iets buiten je om over je regeert?

SPIEGELNEURONEN?

Bewijs daarvoor
denken overtuigde aanhangers te vinden bij mensen die volgens hen in hun meevoelen zijn
ontheemd?

ZIJ wijzen
naar autistische kinderen.
HUN vaardigheid om te imiteren,
om een spel na te spelen of de taal te leren,
hapert.
En hun vermogen om het gedrag vananderen te begrijpen schiet tekort.
Een gebrekkig spiegelsysteem?

"OF JUIST EEN TE GOED?",
vragen Keysers & Bekkering zich beiden af.
"Misschien zullen we ontdekken dat autisten aanvankelijk TEVEEL GEVOEL
hadden voor de gewaarwordingen en ervaringen van
Anderen.

Dat de sociale wereld om hen heen
beangstigend en overdonderend was,
waardoor ze na enige tijd uit angst hun blik
afwendden."

SOMMIGE
ouders menen
dat hun autistische kind pas later in die terugtrekkende houding
volhardde.

KAN kloppen, meldden Amerikaanse psychologen in JAMA:
video's van verjaardagsfeestjes op 1-, 2- & 3-jarige leeftijd verrieden het verschil!

WERD meevoelen hun tot last?
Bekkering:
"Autisten worden angstig als ze je moeten aankijken.
Maar wie zegt dat dat met overgevoelige
spiegelneuronen te maken
heeft?"

HIJ
weet het niet,
en Keysers ook niet.

Evenmin durven ze de stelling aan
dat het mishandelde jong van rhesus-aapjes ZELF later mepperig zal worden door dwangmatig imiteergedrag ...

GA je van ZIEN SLAAN per se ZELF OOK slaan?

Voor bruut behandelde meisjes zou dat ook gelden, wil dezelfde JAMA doen geloven.

Is dat dan OOK een uitglijder van de spiegelneuronen,
die ALLES 'zomaar'
na-apen?

~!@!~

HOU MAAR OP
met al dat gespeculeer in het wilde weg, vinden beide neurologen,
want anders kun je helemaal geen onbevooroordeelde waarneming meer doen.

Maar
ze twijfelen er niet aan dat we met onze spiegelneuronen in de huid van een Ander kruipen.

"Het is een enorm ontwikkelde intuitie",
meent K.

~!@!~

En B. beaamt het:
"Misschien huiveren we daarom zo bij sommige ethische dilemma's.
Zoals bij het ogenschijnlijk rationele besluit om een treinwissel om te zetten waarmee je tien mensen kunt redden door EEN Iemand,
op een zijrail, te offeren.

DOE JE DAT?

In een nanoseconde dendert de trein over jezelf heen
en de ondoordachte flits "O, wat een pijn!"
maakt dat je nee zegt.

Rationeel of bewust bedacht is het niet,
maar het lijkt toch even
zelf meegevoeld?

ZO SNEL gaat dat 'van boven',
wellicht dankzij het spiegelsysteem?
Maar mensen beseffen nauwelijk dat ons brein
zo 'eigenhandig' opereert.

Weet jij immers wat je volgende zin
in ons gesprek NU
is?

~

EN
dan
zijn we
alweer terug
op ons
'eeuwenoude mydipad'
van chimp/bonobo,
macho/seks,
vechten/vluchten,
doen/laten ...

'DE
geest
die zweefde over de wateren',
duisternis & licht,
AL onze
evolutionaire plantaardige & dierlijke voorgangers,
priesters & priesteressen, sjamanen, tovenaars, heksen, Potters/Voldemorts,
Adam/Eva,
Kain/Abel,
Noach/Vloed,
Avraham/Yitschak &
Ya'akov/Israel
dwars door
Vuur/Water,
Yehudah/Yehoshuah
of mannelijk zwaard
& vrouwelijk
kruis?

Elk piepje
bekt zoals het
gevogeld
is ...

En
ONZE
'religie'
&
'poezie'
beinvloeden
het 'spiegel'-evenwicht
in lichaam/geest,
evenzeer
als wereld
& mensheid
in
wat we
eten
&
drinken,
delen & stelen,
of ervaren
& inzien
OF
juist
NIET
ervaren
& DAAROM
[nog]
niet kunnen
[be]
grijpen.

sneakyblozenhuilenengelliefdesverdrietverliefd
O;-)
22 sep 2005 - bewerkt op 26 mrt 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende