Zweet Zestien Sweet Sixteen: Lange Tenen etcetera

Toch hebben israëlische archeologen, die sinds '67 v/d vorige eeuw in dat gebied opgravingen verrichtten, geen bewijs gevonden om dit verhaal (met al die verschillende verhalen) te staven: er zijn geen sporen gevonden van 'n buitenlandse invasie of 'n massale vernietiging & niets wijst op 'n grootschalige verandering v/d bevolking. De wetenschappelijke consensus is dat 't verhaal v/d uittocht niet historisch is want er bestaan nu eenmaal onderhand vele theorieën. Egypte had de stadstaten van Kana'an sinds de 19e eeuw v.C. overheerst en had zich aan 't eind v/d 13e eeuw teruggetrokken, kort voordat de eerste nederzettingen verschenen i/d voorheen onbewoonbare hooglanden.

Omstreeks 1200 v.C. was er in dit gebied voor 't eerst sprake van 'n volk dat 'Israel' heette. Sommige wetenschappers stellen dat de Is-raëlieten vluchtelingen waren uit de verzwakte stadstaten i/d kustvlakten. Wellicht sloten andere stammen uit 't zuiden zich daar bij hen aan: mogelijk brachten deze hun g d YHWH met zich mee, die oorspronkelijk afkomstig lijkt te zijn uit de zuidelijke regio's rond Sinaï ...

Voor wie onder die Egyptische overheersing i/d steden van Kana'an had gewoond, voelde 't wellicht alsof ze inderdaad van Egypte waren bevrijd ~ maar in hun eigen land. "Yah" & 'el' (J&E) pleegden bepaald geen moderne geschiedschrijving. Net als Homeros & Herodotos namen ook zij legenden over goddelijke figuren & mythologische elementen op die de betekenis van al die gebeurtenissen probeerden te verklaren & zo nader in & aan te vullen?! Hun verhalen zijn méér dan geschiedenis: vanaf 't begin was er geen éénduidige, dwingende boodschap in wat later 'de Bijbel' werd. J&E interpreteerden 't Verhaal van Israel heel verschillend & de latere redacteuren deden geen pogingen om al die inconsistenties & tegenstrijdigheden glad te strijken. Latere historici voelden zich bovendien vrij om die verhalen van J & E (YAHWEH & ELOHIEM) verder uit te breiden & radicale wijzigingen door te voeren. ZÓ hadden Y & E heel verschillende opvattingen van G d: Y gebruikte zonder problemen antropomorfe beelden die latere exegeten in verlegenheid brachten ~ YAHWEH wandelde door de tuin van Eden als 'n oosterse vorst, sloot zelf de deur van Noach's ark, werd zo nu & dan boos & komt ook herhaaldelijk op z'n besluiten terug? "E" daarentegen heeft 'n meer transcendente ervaringsopvatting van ELOHIEM, die nauwelijks 'spreekt', maar veel liever 'n 'engel' stuurt als z'n boodschapper. Later zou de Israëlietisch godsdienst fervent MONOtheïstisch worden & uitgaan van YHWH als DE ÉNIGE g d!
Maar aanvankelijk waren nòch Y nòch E monotheïst. (Zie ook Asjerah etcetera ~~~~~~~~}~~~~~~~~