zo werkt 't blijkbaar: na zoveel jaar gaat 't door

Vreemd om je pas na meer dan vijfenzestig jaar af te vragen wat er precies gebeurd is voordat je werd geboren?

Tot nu toe kende ik alleen maar de losse stukjes van die oorlogsjaren! Nu probeer ik ze op een Rij te zetten. De feiten zijn beperkt en de nadere invulling ervan is praktisch on-mogelijk. Maar toch! Ergens in het voorjaar van '42 aangehouden bij Hilversum op weg naar A'dam, ongetwijfeld proces verbaal, rechter, veroordeling, en in augustus (?) naar Kamp Erika bij Ommen voor de volgende maanden tot december. Daarna (en daarvoor?) ondergedoken in de Indische Buurt (Sumatraplein 19?) bij de familie De Kouwer (waarom juist bij hen,
voor hoelang en wat deed hij daar elke dag?)
...

Dan op woensdagochtend 13 december 1944 op de fiets samen met Andreae naar de Steenen Kamerpolder boven Nijkerk (?), op de terugweg gezien door Dina die toen 16 was vlak voordat ze de hei opreden, er werd geschoten (hoe vaak, hoe laat, waar?), mijn vader getroffen en toen meteen overleden ergens tussen 1 & 2 uur (?) terwijl de ander terugfietste en via een omweg (?) naar huis ging, vanwaar dat gat in de tijd tussen rondvliegende kogel(s) & ontdekking rond 4 (?) uur
...

Als je erover nadenkt dan veroorzaken dat handjevol 'feiten' veel meer vragen dan antwoorden! OK, het is oorlogstijd en als je doet wat door de Duitsers verboden is dan loop je de kans om daarvoor te moeten boeten. Illegale daden, verboden wapenbezit,
strafkamp, onderduik, kogel
...

Vijf jaar, maar alleen maar een paar 'losse' feiten en gebeurtenissen, oorzaken en gevolgen: hoe zat dat alles precies in elkaar? Pas de afgelopen
tientallen jaren heb ik geprobeerd om die ontbrekende stukken in te vullen via documentatie over die jaren: dat kamp, die mishandelingen, het onderduiken en wat er bekend was over het doen en laten van mensen in oorlogstijd tussen mei '40 & mei '45. Meer dan vijftig jaar erover doen
om te trachten uit te vinden wat er in die vijf jaar had plaatsgevonden.

En nu eigenlijk nog steeds net zo weinig weten
als in de jaren zestig
...

Moet ik proberen om in archieven te zoeken over die arrestatie(s) & veroordeling(en), die kamptijd, die onderduikperiodes, die woensdagmiddag?

De meeste (alle?) betrokkenen zijn (allang?) dood & er komt nog steeds allerlei documentatie vrij na meer dan een halve eeuw! En onwillekeurig
vergelijk ik mijn vaders (& moeders) oorlogsjaren met mijn eigen weigering van militaire dienst, 'mijn kamptijd', Europa, Israel, Arabieren en al die duizenden feiten en feitjes die je in de loop van al die jaren blijft ontdekken en oppikken her en der. De uniformen, de daders & slachtoffers,
de oorlogen, grenzen, arrestaties, tralies, cellen, soldaten & eigen ervaringen in Petra,
Ma'an, Rabbat Ammon, Beirut, Cyprus, Mersin, Tarsus
...

Alsof al dit wat plaatsvond te maken heeft met 'al het andere': jaren, plaatsen, herhalingen, connecties, associaties, gevoel, gedacht, daad.
EN de onvermijdelijke behoefte om zoveel mogelijk in te blijven vullen vanuit het nu over het verleden van 60/600/6000 jaar.

Zo werkt dat
...