Zo ongeveer 100 meter beneden 't Romeins kampement

LIGGEN DE TWEE INGANGEN VAN DE 'GROT V/D BRIEVEN'! UIT DE VONDSTEN DIE DAAR GEDAAN ZIJN KUNNEN WE ONS 'N VOOR-STELLING MAKEN V/D WIJZE WAAROP MEN IN DIE REVOLUTIONAIRE TIJDEN LEEFDE? Het eerste duidelijke bewijsstuk waaruit blijkt dat de grot i/d tijd van Bar Kochba bewoond was is 'n muntstuk, gevonden even buiten één der ingangen. Aan één kant was de naam "SJIM'ON" gegraveerd - Bar Kochba's voornaam - & a/d andere kant 'van het vrije Yeroesjalayiem', waaruit blijkt hoezeer de joden naar hun onafhankelijkheid haakten?! Die grot moet tot schuilplaats voor verscheidene gezinnen gediend hebben: de meest opzienbarende ontdekking was die van 15 van Bar Kochba zèlf afkomstige brieven; de meeste daarvan zijn geschreven i/d eerste persoon, maar ze zijn blijkbaar gedicteerd i/d drie destijds in Judaea gebruikte talen - Aramees, Hebreeuws & Grieks! Ze zijn alledrie geschreven op papyrus, op één na, die op 'n houten lat staat. In één brief wordt om voorraden gevraagd voor 't Tavernakelfeest; de overige correspondentie is gericht aan Bar Kochba's commandanten i/d streek van Ein Geddi. SJIM'ON Bar Kochba vroeg of er versterkingen naar hem toegestuurd konden worden, en ook om voorraden zout èn graan! Maar de trouw & de steun van die commandanten schijnt er niet sterker op te zijn geworden?

Toen zij in gebreke bleven om de lading van 'n schip dat de haven van Engedi binnengelopen was goed af te handelen, schreef hij: "OP JE GEMAK BENT JULLIE GAAN ZITTEN, JE DOET JE OVERVLOEDIG TEGOED AAN ETEN & DRINKEN, MAAR DAT GAAT NU TEN KOSTE VAN HET HUIS VAN ISRAEL: OM JULLIE BROEDERS GEVEN JULLIE NIET!?" In deze periode die ligt tussen 't opschrijven v/h zg. Oude testament & 't schrijven van het NIEUWE werd het Hebreeuws als omgangstaal vervangen door 't Aramees? Maar de rabbijnen bleven in hùn geleerde discussies het Hebreeuws gebruiken, zoals ook te zien is aan de Misjna, het in die taal geschreven boek over de WET. 't Grootste deel v/d documenten v/d groep der "Essenen", ontdekt onder de Dodezeerollen, is geschreven in 't Hebreeuws. Ara-mees is 'n semitische taal, die oorspronkelijk gebruikt werd door Syrische Arameeërs. 't Aramees verbreidde zich over grote afstanden via handel & wandel door het hele Nabije Oosten als internationale taal & omdat 't Aramese alfabet gemakkelijker te gebruiken was dan 't lastige oude spijkerschrift, dat door Assyriërs & Perzen gebruikt werd, namen díe voor diplomatieke & commerciële doeleinden 't Ara-mees over; 't keizerlijk Aramees (700-200 BCE) was overal precies hetzelfde & ontdekt op inscripties uit verre streken als Anatolië & Afghanistan.

De ouwe Mòr hoeft er maar aan te denken & binnen 'n hersenflits komen al die landen opdoemen als in 'n droom uit 't rond-trekken heen & weer van 1968/'69: waar je mee omgaat tekent je geest/gevoel: ruïnes, bergen, valleien, mensen, planten, dieren & al hun dingen ...