zinvol benoemen en interpreteren

Als religie betekent dat mensen geïnspireerd kunnen worden, dan vind ik dat prima, want ik voel me ook geïnspireerd, naar de letterlijke betekenis: begeesterd. Maar die geest is er niet vanuit het transcendente in gekomen, die zit er al in. Ik denk voorlopig dat religie 'n projectie vanuit onszelf is. Volgens sommigen projecteren we het betere van onszelf naar 'boven' toe & we laten ons vervolgens 'van bovenaf' plichten opleggen. Religie was volgens hen een truc, een manier om onszelf te bedriegen waardoor we dingen doen die goed voor ons zijn. Ik denk: inmiddels zijn we op een bepaalde manier wakker geworden. Inmiddels kunnen we zonder al die verouderde vormen van religie. Religie kan ervoor zorgen dat mensen meer doen dan het gewone, zichzelf overstijgen, wordt ook wel gezegd. Daarbij kun je ook spontaan de associatie krijgen met de Vierdaagse van Nijmegen of iets dergelijks, met verder lopen of fietsen dan goed voor je is. Jezelf willen overstijgen is dus lang niet altijd automatisch ook iets wat altijd goed voor je is. Het heeft altijd een bepaalde prijs die je niet altijd van tevoren al kent. Topvoetballers lopen misschien al op hun vijfendertigste met versleten knieën omdat ze zichzelf overstegen hebben, al hebben ze ontelbare horden van hun fans veel plezier bezorgd. Ook ik zou best wel graag met steeds weer andere mensen willen debatteren over wat we 'de buitenkerkelijke kerk' zouden kunnen noemen. Bij geboortes, begrafenissen, crematies, huwelijken, doopgelegenheden en wat allemaal al niet, kunnen we ook samen over-leggen welke stukjes uit heiige schriften of wijze spreuken we kunnen voorlezen, zingen of vermelden. Zo'n tekst kunnen we ook vergroten en/of verkleinen: we zijn nu lang niet meer zo dwangmatig verbonden met vaststaande formuleringen als vroeger en elders vaak het geval bleek te zijn.

Voor humanisten is geen enkele tekst meer heilig in die zin van ooit: schrappen en aanvullen is wel degelijk mogelijk, en dat gaat ook op voor al het andere dat mensen zeggen, schrijven, zingen of anderszins naar buiten willen brengen. Het gaat veel meer om de levende inhoud die we nu ergens in ontwaren dan om een bepaalde verpakking, formulering of fixatie. Neem ook al die bijbelverhalen, koranfragmenten, veda's en de u-panishaden: het gaat om nuances, het afzwakken en benadrukken, aanpassen en vernieuwen, actualiseren en corrigeren waar dat voor ons zin-vol blijkt of raadzaam en wenselijk. Het gaat dan niet langer meer om het onwrikbare, afgodische, versteende, voorbije en belachelijk trotse en
overdrevene, maar om zinvol inzicht, oprecht verlangen, teder overdraagbare en hoopgevend bezielende:
dat kunnen we daarom g d noemen.