Zalig worden, zijn & blijven ...

Komisch & interessant blijft 't om te kijken naar de geschiedenis van de Nederlanden op 't kruispunt der religieuze & filosofische wegen van ooit!

Uytenbogaert, de stichter v/d Remonstrantse Broederschap, was een leerling van Hubert Duifhuis, de pastoor van Utrecht, die menigmaal zijn ver-wantschap heeft uitgesproken met 't denken van Anastasius Veluanus. De verschillende lagen v/d reformatie liepen in ons land nogal dooreen .....

Zo'n 450 jaar geleden schreef deze pastoor van Garderen op de Veluwe Der Leken Wechwyser. Het was zeer bekend & geliefd in de kring der remonstranten. Deze Jan Gerritsz Versteghe {1520-1570} behoorde aldaar tot hen, die de bijbel in handen van leken wilde geven.

Daarom werd hij aangeklaagd bij de inquisitie, die hem veroordeelde & gevangen liet zetten. Daarna moest hij naar Leuven om er herschoold te worden. Hij vluchtte vandaar oostwaarts & schreef er z'n handboekje. De 'herrezen Veluwenaar' merkte dat z'n boekje velen aansprak, omdat het eenvoudig was, geen geleerde bespiegelingen bood, maar juist een weg wees naar een practisch christendom. Hij was er niet afkerig van om toen de mensen op te roepen tot het doen van goede werken & handhaafde daarom de 'kleine vrije wil', wat hem plaatste i/d lijn van Erasmus & later werd hij ook wel spottend de patriarch der remonstranten genoemd. Ook al studeerde Uytenbogaert bij Beza in Geneve & werd hij later predikant bij de calvinistische gemeente @ Utrecht, toch kon hij zich met Duifhuis & Anastasius verbonden voelen. Ook van Arminius kon dit gezegd worden daar hij zijn opleiding in Geneve kreeg & met 'n loffelijk getuigschrift van Beza in ons land terugkeerde. Maar hij hield zich ook bezig met andere reformatoren & katholieke theologen. Hij verwekte opzien @ A'dam toen hij bij 'n bepaalde gelegenheid ook de rooms-katholieke geleerde Bellar-minus citeerde. Hij verdedigde zich door te zeggen dat de waarheid soms ook wel gevonden kon worden bij anderen dan calvinisten.

Tegelijkertijd verklaart hij dat hij zijn studenten in Leiden de werken van Calvijn laat bestuderen & dat hij zelf 't derde boek v/d Institutie wel met zijn hand-tekening zou willen bekrachtigen. Soms krijg je de indruk dat Arminius dichter bij Calvijn stond dan bij vele felle calvinisten. De gelaagdheden van de NL-reformatie konden dus nog in een en dezelfde persoon aanwezig zijn. Als i/d loop v/d strijd Uytenbogaert zich hoe langer hoe meer van z'n calvinistische oorsprong gaat verwijderen & z'n verwantschap met mensen als Anastasius & Duifhuis steeds duidelijker naar voren brengt, zegt hij dan ook terecht tot z'n tegenstanders: wij waren eerder dan gij! Tot op de mydidag van vandaag werken deze invloeden & verwantschappen door onder de diverse bevolkingsgroepen hier te lande: 't volk is gepokt & gemazeld met vele religieuze & filosofische stromingen van diverse snit .....