Yesterday {all my troubles seemed so far away} .

Trouw verdiepingstukje van rel & fil i/d krant van gister: SJAMANISME IS ECHT GEEN OERRELIGIE?! Is sjamanisme ~ volgens sommigen
'de oerreligie v/d wereld' ~ nu echt wel zo oud? Gisteren promoveerde godsdienstwetenschapper Jeroen Boekhoven (47) op deze materie aan de Rijksuníversiteit Groningen. Judith Sudhoelter stelde de volgende 5 vragen aan hem ...


Wat was dat ook alweer, sjamanisme?

"In de huidige westerse wereld bedoelen mensen meestal de nieuwe religieuze beweging die terug zou gaan op de 'oerreligie' v/d wereld.
Sjamanen proberen dmv rituelen in contact te komen met geesten in andere dimensies, om zo hun leven te beïnvloeden. Maar over die term sjamanisme bestaat allang geen eenduidigheid meer, mijn onderzoek gaat juist over de verschillende interpretaties van dit begrip."


Wat heeft u dan precies bestudeerd?

"De geschiedenis v/d term sjamanisme. 't Begrip is afkomstig uit Siberia. Aan 't eind v/d 17de eeuw werd 't bestaan vannSiberische sjamanen bij de Europeanen bekend. Missionarissen & theologen zagen hen voornamelijk als 'n soort van duivelskunstenaars. Verlichte denkers beschouwden de sjamaan als geestelijk gestoord. 'n Derde groep, de romantici, zag de sjamaan als
'n charismatische dichter & religieus leider. Vanuit dit romantische beeld is de moderne(r) benadering ontstaan."


Hoe ging dat dat?

"In de jaren zestig & zeventig v/d vorige eeuw werd sjamanisme populair onder zowel hippies als antropologen: zij idealiseerden sjamanisme als 'n oerreligie, & daarbij gooiden ze allerlei inheemse natuurreligies op EEN hoopje. De onderzoeker Michael Harner claimde bijvoorbeeld de KERN v/h sjamanisme te hebben gedistilleerd. Deze wetenschappers waren niet bepaald objectief, hun perceptie had 'n ideologische & 'n 'linkse' politieke achtergrond: ze vonden dat 't sjamanisme heel goed toepasbaar was i/d huidige samenleving. ZO kon 't de moderne mens inspireren om 't verloren gegane contact met de natuur herstellen."


Hoe kom je daar eigenlijk achter?

"Ik heb historische bronnen bestudeerd & daarnaast veldwerk gedaan in Nederland: ik heb allerlei
workshops gevolgd, meegedaan met zweethutrituelen, trancedansen & ~reizen. Bij zo'n ritueel zijn 'r 'n paar mensen die trommelen: de anderen liggen ondertussen op de grond met gesloten ogen & laten zich meevoeren naar 'een andere werkelijkheid'. DAAR kunnen zij zo bijvoorbeeld 'krachtdieren' ontmoeten, die hen helpen in hun dagelijks leven."


En, wat concludeert u na jaren onderzoek?

"'t Huidige sjamanisme is eigenlijk veel moderner dan z'n beoefenaars zeggen: ze zien het sjamanisme als 'n 'tegencultuur'. Maar de nadruk op zelfontwikkeling & empowerment passen juist heel goed bij onze moderne, democratische, individualistische samenleving. Die sjamanistische 'markt' waar iedereen met workshops kan meedoen via geld past juist naadloos in 't consumentisme van onze neoliberale samenleving."