wel te rusten: bijna vertrokken met Klaas Vaak via

droom~land slaap zacht droom zoet: nog even 1 laatste verhaaltje voor het slapen gaan over bijna 1000 jaar geleden ~~~ KA DB pa 128 ~~~
Anselmus (1033-1109), die in 1078 abt van het klooster van Le Bec werd & in1093 aartsbisschop van Canterbury, meende dat àlles te bewijzen viel: voor hem als monnik was die Lectio Divina van wezenlijk belang voor zijn geestelijk leven, maar hij schreef geen commentaren op de bijbel & haalde de bijbelboeken in zijn theologisch werk maar zelden aan? Maar net als poëzie of kunst vraagt religie om een intuïtieve benadering, & de theologie van Anselmus heeft daarom haar beperkingen: in zijn verhandeling Cur Deus homo deed hij bijvoorbeeld 'n poging tot een logische verklaring vannde incarnatie die helemaal niets met de bijbel te maken heeft! Voor zover hij bijbelcitaten gebruikte, dienden die alleen de voort-gang van zijn eigen betoog. Er bestond ook een Grieks-orthodoxe theologie die losstond van de Schrift, maar Anselmus' juridische uitleg van de incarnatie mist de geestelijke diepte van Maximus Confessor. Anselmus betoogde dat 'de zonde van Adam moest worden goedgemaakt': omdat "G d" rechtvaardig was, moest een mens hiervoor 'boete doen', maar omdat 'de overtreding' zo ernstig was, kon 'alleen G d' er 'genoegdoening' voor geven? En 'daarom moest G d mensworden': Anselmus laat 'g d alles afwegen alsof hij niet meer was dan een mens'! 't Wekt geen verba-zing datvde Grieks-orthodoxen nu vreesden dat de Latijnse theologie TÉ antropomorf werd: Anselmus' satisfactie-leer werd niettemin in 't Wes-ten DÉ nòrm, terwijl de Grieks-orthodoxen de voorkeur bleven geven aan de interpretatie van Maximus Confessor.

De Franse filosoof Pierre Abélard (Petrus Abaelardus; 1079-1142) gaf weer 'n ietwat andere omschrijving v/d 'verlossing', die op zijn beurt óók al niet zo bar veel met de bijbelverhalen te maken had maar wel wat meer i/d geest v/d kerkvaders was? Net als sommige rabbijnen geloofde hij zo nu 'dat G d met z'n schepselen meeleed', & hij betoogde dat die Kruisiging ons 'n moment liet zien v/h 'eeuwige lijden van G d'! Als we de gege-selde gestalte van Yehosjoea op ons laten inwerken, dan voelen we medelijden, & 't is dìt mededogen 'dat ons redt', níet Yesjoea's 'offerdood' ...

Abélard was dé intellectuele beroemdheid van zijn tijd: uit heel Europa stroomden de studenten naar hem toe. Net als Anselmus haalde hij maar zelden de bijbeltekst aan & stelde hij vragen zonder dat hij een oplossing leek aan te (kunnen) dragen! Éigenlijk had hij dus meer belangstelling voor de filosofie & was z'n theologie vrij conservatief? Maar z'n onconventionele & strijdlustige manier van doen deed 't voorkomen alsof hij z'n menselijke ratio op 'n arrogante manier wilde uitspelen tegen 't mysterie van G d, & dit bracht hem in frontale botsing met één v/d (andere) mach-tige geestelijken van zijn tijd!

Waarover 'straks of morgen' misschien nog wel meer!? 't Lijkt me dat de mens zich altijd wel ergens aan zal willen vastklampen 'met of zonder zoiets als god': er zijn nu eenmaal talloze geschriften, theorieën, uitwerkingen & 'nadere praktijken' in omloop dwars door alle landen & tijden heen. Sommigen van ons blijven ergens geïsoleerd voortbestaan, terwijl anderen schriften mixen. Mooi als je zelf kunt kiezen uit die veelheid van opinies, beïnvloedingen, machtsstrijdstructuren & hoogstmerkwaardige stelsels van menselijk doen & laten. Meestal is 't zo dat we her & der wat al of niet oppikken van dichterbij of ietwat verder afgelegen? Ik probeer in te vullen wat ik ooit 'tegenkwam' onderweg ... Voor nu hastalapasta & daarmeebasta ...