TRIH 115
"VIER
FRIEZEN AAN
DEN KOP! ZOO
GAF MEN HIER ELKAAR
OVER EN WEER ZIJN VOLDOENING
TE KENNEN, TOEN VANMIDDAG NOG VÓÓR
DRIE UUR DE EERSTE RIJDERS BINNEN WAREN!
EN WAARLIJK, DE FRIES MOCHT TEVEREDEN ZIJN OVER
DEZEN ELFSTEDENTOCHT!"
Die van 22 januari 1942, die door Sietze de Groot uit Weidum in 8 uur, 44 minuten & 6 seconden werd gewonnen
(vergelijk Evert van Bemthem in 1985 met 6 uur, 55 minuten & 17 seconden)! Voor de schaatsers waren die eerste oorlogsjaren topjaren: driemaal achter elkaar een Elfstedentocht! Maar voor anderen betekenden ze vooral ellende. Dien winter van 1941~'42 was 'n buitengemeen koude & met ook toen al 'n nijpend tekort aan voedsel & brandstof, al ontstond de ergste schade pas twee jaar later in den Hongerwinter!!!
In '41 lees je dan dus ook al i/d kranten recepten waar je je niet al teveel bij kunt voorstellen, zoals 'n kerrieschotel met gort: 'men neme:
150 gram gort, 7 deciliter water, 2 groote uien, 3 theelepeltjes kerry of 'n surrogaat daarvan, 'n klontje boter, maggi/aroma of 'n bouillon-blokje zout!' Al 4 jaar later betaalde je, ÀLS het er WÀS, èn als je 't geld had, op de zwarte markt 100 gulden (vermenigvuldig maar met factor 10) voor 'n pondje boter, 135 gulden voor een fles jenever, 1000 gulden voor 'n ham & 200 gulden voor 'n mudje steenkolen: ook de kapper liet zich met 4 aardappels betalen (i/d jaren '50 nog/al 3 kwartjes),
& den schoenlapper met twee roggebroden!?
In 1945 verscheen 'r ook 'n tragikomisch boekje op oorlogspapier "O, dat wintertje 1945", waarin op grimmig-humoristische wijze wordt verteld & uitgebeeld hoe 't dagelijks eten er toen uitzag!
'OPGEDRAGEN AAN DIE NEDERLANDERS DIE NIET EENS MEER HET HÓÓFD, MAAR SLECHTS DEN NEUS BOVEN WATER KONDEN HOUDEN:
die desondanks hartelijk bleven lachen zodat de mond vol water liep & dan zeiden:
"GELUKKIG, IK HAD JUIST DORST!"'
In de week van 27 januari tot 2 februari werd als voedsel aan 'n doorsneehuisgezin toegewezen: 500 gram brood & 1 kilo aardappelen.
Dàt WÀS het, anderhalf sneetje droog brood & 2 aardappels per persoon per dag.
En als je geluk had, dan had je, misschien,
nog wat jusblokjes of, ÀLS 't 'r was,
Rode- of Wittekool
...