We mogen & kunnen dus veronderstellen

dat de mens (mensheid) met z'n rituelen & bewustwording(en) van overtreding(en) steeds complexer (& oppervlakkiger) geworden is, hoewel het zoveel eeuwen geleden nog te vroeg is om van kennis van goed & kwaad in absolute zin te spreken: dat is blijkbaar vooral verbonden aan het 'zondebesef', zoals we het tegenwoordig opvatten & dat later, mèt de monotheïstische godsdiensten, aan de dag is getreden?

Uit angst vergissingen te begaan & degenen tot wie we ons richten (geesten, krachten, machten, goden, voorouders/autoriteiten e.d,) te vertoornen, neemt de officiant de formules/tradities & handelingen/rituelen over die een eerste keer hun doeltreffendheid al eens hebben bewezen ~ omdat ze wellicht stortregens of stormen etc. hebben doen ophouden, de kudde of het gezin nieuwe geboorten ge-bracht hebben of een ziekte genezen!

Voor het ogenblik is al datgene 'goed' wat de groep voordeel brengt, het 'kwaad' is de overtreding: al datgene wat 'de toorn van goden' veroorzaakt: het idee van individuele verlossing/bevrijding bestaat aanvankelijk nog niet, maar er ontwikkelt zich een moraal die on-ontbeerlijk is voor het leven van 'de stam' (zie Michener's Source, Auel & de stam v/d Holenbeer of Harry Potter)! Diefstal wordt al wel hoogstwaarschijnlijk bestraft & vanaf het achtste millennium BCE worden de eerste grotere agglomeraties, zoals Yericho aan het einde van de Yardeenvallei & de noordzijde v/d dode Zoutzee, ommuurd om ze zo beter tegen roofdieren en vijanden te kunnen beschermen.

De wapenrusting wordt allengs verder aangevuld met bogen, pijlen, slingers, speren, & moed wordt op waarde geschat: we mogen ver-onderstellen dat de krijgers zich onder de bescherming v/d goden stellen & hun voorouders aanroepen voordat ze hun bezittingen gaan verdedigen - of de bezittingen van andere stammen aanvallen om zo hun eigen rijkdommen/grondgebied te kunnen vergroten & over-winning wordt daarbij voortaan aan die beschermende entiteiten toegeschreven: religieuze variaties worden uitgetest & aangepast ~~~