Er schijnt tegenwoordig (of was dat eigenlijk altijd al zo?) een groot probleem te zijn met het hebben van meningen, 't uiten ervan, en al helemaal met de onbelemmerde dadendrang die anderen schade toebrengt! Hoe komen mensen op een idee, hoe uiten we het & wat doen we ermee?
Voelen en denken valt niet te controleren, maar zeggen en doen wordt vaak een kwestie van actie/reactie! Schrijven ligt er zo'n beetje tussenin.
De vraag is dus hoe gedachten, gevoelens, uitingen in woord & daad tot stand komen, wat we ermee doen & hoe anderen erop reageren?
Valt zoiets nog wel te 'regelen' met al die uitdijende massa's mensen die opgroeien onder al die heel verschillende omstandigheden & zich praktisch overal heen bewegen om zich te mengen met 'al die anderen'?
Vroeger, 'heel lang geleden', bleven de meeste mensen hun hele leven op dezelfde plaats wonen en/of in dezelfde groep vertoeven:
men had meestal bepaalde vaste normen & waarden, 'n bepaald taalgebruik, gedrag & sancties bij eventuele overtredingen. In veel niet-westerse samenlevingen is er nog steeds wel sprake van dergelijke gezagsverhoudingen.
Afgelegen of afgesloten streken houden zich vaak aan hun tradities: men blijft er wonen, past zich aan, en in 't uiterste geval gaat men
over tot straffen die variëren van 'verbale correctie' tot 'fysieke amputatie' of iets dergelijks ...
Op ongeveer eenzelfde manier vond dat ook al plaats bij de ons voorgaande planten & dieren: 't evoluerend milieu regelde alles zelf via 't overleven van de sterksten, slimsten, best aangepasten? Kwam er echt 'n grote kink i/d kabel, dan zakte 't hele systeem in elkaar tot-dat 't hele zaakje ergens elders, onder de juiste omstandigheden opnieuw begon te ontkiemen & ontwikkelen.
Mensen regelden zoiets via arrestatie, bestraffing, criminalisering, deportatie & executie: we ontwierpen zelfs eigen symbolen, talen, wetten & systemen om het een & ander nader te regelen & in toom te houden.
Als er maar voldoende reden was om beheersing te tonen en/of de sancties uitvoerbaar, dan ging 't meestal nog wel goed (zo goed & kwaad als 't ging) ...
Liep het echt de spuigaten uit dan kon men altijd nog zelf de ene of andere revolutie beginnen om de zaken anders te regelen, indien niet goedschiks, dan wel kwaadschiks.
In 't geval van overbevolking & migratie, kolonisatie & oorlog, 'struggle for life' op leven & dood is 't hek v/d dam & komt de aap weer onherroepelijk uit de mouw: wat eraan te doen?
Erover praten? Daadkrachtig optreden? Censuur, correctie, straf & boete? Kortom, waar liggen onze grenzen?
Wie bepaalt dat & hoe voorkom je dat telkens terugvallen in primitief zwartwitgedoe?
Valt er nog iets bij te leren van 't verleden?
Oftewel: wie bepaalt wat?
Waarom & hoe?
Wat kan wel
& wat
niet
...