{TRIH 181}
nl-arbeiders naar DUITSCHLAND gestuurd:
dat was één van de belangrijkste redenen dat de schaarste hier toenam;
'n half miljoen mannen was nu zo uit het arbeidsproces gehaald & zeker nog eens zo'n 100.000 waren er noodgedwongen ondergedoken?!
Met name na de stakingen in april & mei '43, toen tienduizenden jongemannen daarvoor werden geronseld!?
Net als bij de verzetsstrijders en de landverraders, waren de motieven om onder te duiken zeer divers:
zo had je bijvoorbeeld militairen die net naar Duitschland terugwildenwor-dengestuurd; mannen die zich onttrokken aan die ARBEITSEINSATZ; joden natuurlijk ook, politiemannen & allerlei andere overheidsfunctio-narissen die het té gortig werd, verzetsmensen, zigeuners/Roma/Sinti, landlopers, neergehaalde geallieerde vliegtuigbemanningen, kunste-naars & wie al niet?!? Ze zaten veral,
in alle hoeken en gaten, veelal op het relatief veilige platteland, maar ook - zoals veel actieve verzets-mensen - in de (grotere) steden,
waarbij ze voortdurend van onderkomen moesten wisselen.
Anderen bleven in angstige afwachting in hun schuilplaatsen - in kelders & kruipruimtes tussen plafond & vloer, achter ingenieus weggewerkte tussenwandjes of een boekenkast, zoals ook Anne Frank, haar familie & vrienden ~ om misschien zo nu en dan 's avonds nog even een luchtje te kunnen scheppen in de achtertuin of op een balkonnetje, altijd weer opnieuw alert op verraad!
'Zwolle, Augs. 1942.
Aan Den Heer Vaartjes Sr.
M.H. Mij is gerapporteerd, dat
één Uwer huisgenoten, vermoedelijk Uw dochter, groenten bezorgde bij Uw overburen op nr. 17,
alwaar naar mij bekend is, 'n Joodse familie woont. gij meent zeker de verordeningen van den Rijkscommissaris uitgevaardigd tegen de Joden ongestraft te kunnen overtreden en gij ver-geet blijkbaar,maat dergelijke handelingen als daden van sabotage worden beschouwd en bestraft?! Ik neem aan, dat Uw houding in dezen 'n gevolg is van een volkomen misplaatst medelijden met dergelijke leiden en wil U daarom voor de eerste en laatste maal waarschuwen! Ik verzeker U dat gij bij eerstvolgende herhaling van deze onduldbare praktijken onmiddellijk uit Uw betrekking wordt ontslagen, terwijl 'n ver-blijfin gevangenis,
of concentratiekamp U
bovendien nog
wacht.'
'n Waarschuwing
van een Zwolsche NSB'er (Igor Cornelissen,
in: 'Van Zwolle tot Brest-Litovsk'
! Van je buren moet je het maar hebben?
Het was de reden dat veel 'goede' Nederlanders (liever) toch geen omderduikers, en zeker geen Joodse, in huis namen;
de angst voor het eigen leven & het eigen gezin was groter
dan het medelijden!
Begrijpelijk.
Fout? 'n Beetje?