VAAK
WERD BEWEERD
DAT DE KERK, VOORAL
DE ROOMS KATHOLIEKE, 'fout' WAS,
OF ZICH AFZIJDIG OPSTELDE, MAAR DE MEESTE KERKLEIDERS
& -besturen WEZEN HET NATIONAALSOCIALISME PRINCIPIEEL AF: ZO PROTESTEERDEN
DE BISSCHOPPEN/'Opzichters' FEL TEGEN DE ARIËRVERKLARING
NET ALS DE MEESTE PROTESTANTSE
KERKGENOOTSCHAPPEN.
TIJDENS KERKDIENSTEN
LIETEN PASTOORS EN PREDIKANTEN HUN STEM AL OVERDUIDELIJK HOREN,
BIJVOORBEELD DOOR ER OPENLIJK STELLING TE NEMEN TEGEN HET NATIONAALSOCIALISME,
EN IETWAT SUBTIELER DOOR IN HET GEBED GODS ZEGEN TE VRAGEN VOOR DE KONINGIN EN DE ORANJES.
DE RK KERK VERBOOD HET ZELFS OM DE SACRAMENTEN TOE TE DIENEN AAN NSB'ERS. VEEL PREDIKANTEN & PASTOORS
WAREN OOK DAADWERKELIJK BIJ HET VERZET BETROKKEN, NAMEN ONDERDUIKERS IN HUIS OF WAREN ACTIEF IN DE ESCAPE-LINES
OM NEERGEHAALDE GEALLIEERDE PILOTEN OVER DE GRENS MET BELGIË TE SMOKKELEN. IN DE DER AA-KERK IN DE STAD GRONINGEN GING DAT ZELFS ERG VER: DAAR KERKTEN OOK VEEL DUITSERS, ZODAT ER EEN DUITSE DOMINEE WERD AANGESTELD,
EEN MAN DIE WIST DAT ER TERWIJL HIJ VAN DEZE KANSEL PREEKTE, ÒNDER HEM EN DE GELOVIGEN
IN DE KELDERS VAN DE KERK EEN VERZETSGROEP ZAT!
Hitler,
en dus Seyss,
was uit tactisch oogpunt tamelijk beducht dat geestelijk verzet te vervolgen.
Net alleen omdat hij besefte dat dat grote weerstand zou oproepen bij de bevolking (wat het niet deed bij de kleine groep Jehova's getuigen die wèl werden opgepakt & gedeporteerd!), maar ook omdat er in zijn eigen legers vele miljoenen katholieken en protestanten dienden?
Toch werden er ook wel predikanten & priesters gegijzeld of naar concentratiekampen afgevoerd,
maar hun aantal bleef relatief klein!
Bij sociaaldemocraten, maar zeker bij communisten, die er wel aan gewend waren in een verdomhoekje te zitten, lag het ietwat meer voor de hand dat ze in opstand kwamen, hoewel juist die com-munisten het zogenoemde non~agressiepact tussen de bejubelde Joseph Stalin & Adolf Hitler uit '39 werd nagedragen: ze verklaarden dat uit opportunisme van Stalin (& Hitler):
zodra de tijd daar wèl (weer) rijp voor was zou de Grote Sovjetleider zeker
AANVALLEN
(het omgekeerde gebeurde in de zomer van '41, toen AHit himself dat deed!)!
In elk geval verhinderde dat niet dat communisten ook toen al een relatief groot aandeel in het verzet hadden!
Tomas Ross' nu hoogbejaarde buurman Bas ["BOB"
, geboren in 1917, ging al eind mei, toen je 's avonds nog wel "Redelijk Veilig Buiten Kon Komen", naar het Haegse Zuiderpark om er de nieuwe Duitsche Richtingaanwijzers 'om te draaien'!
Of er nou "Het Binnenhof" opstond of "Scheveningen", elk bord wees linea recta naar de uitvalsweg naar het oosten, terug naar
DER HEIMAT!
Zoals wij, als direct naoorlogse Haegse Jeugd, Duitsdhe toeristen op weg naar het strand {zie ook Koot & Bie!} 'die kant' opwezen:
'IMMER GERADE AUS'!!
Kopspijkers op de weg naar de kazerne, suiker (die er toen nog was) in de benzinetank van 'n geparkeerde Duitsche Truck, je eigen padvinderdolkje in de band, dàt soort werk! Het was het begin van een loopbaan in 'het verzet', zo zou je kunnen zeggen, die Bob via de ozo beruchte Scheveningen Gevangenis (het ORANJEHOTEL!) naar Kamp Vught & tenslotte naar de dodencel in het latere Oost~Duitsche Wolfen-büttel zou voeren, alwaar hij het grote geluk had dat de Russen hem kort voor hij onthoofd zou worden, nog net op tijd bevrijdden.
Snakkend naar een sigaret, kregen hij en een kameraad een leegstaand huis toegewezen, waar ze nog meer geluk hadden en een hele kast vol sloffen sigaretten aantroffen!
Geen eten, maar wel hele velden vol met asperges, zodat hij die sinds de oorlog nooit meer eet.
WAAROM BEGON JE ERMEE? UIT VADERLANDSLIEFDE?
Bij deze TR~buurman Bob was het meer het avontuur, de kick! TR's vader, die ietwat later ook bij het verzet ging, toen het al ietwat beter was georganiseerd en meer mogelijkheden had, zei altijd dat het de spanning & de romantiek was, beetje Nescio enzo:
"Jongens waren we, maar aardige jongens!"
Het waren dan ook vaak bijna jongensachtige acties, zeer spontaan & ongeorganiseerd, & ze beseften meestal ook nog niet HÓE riskant het was met een schier perfect draaiende Duitsche Geheime Polizei èn - minstens even link - ook vrij veel 'foute' Nederlandse politiemensen!
Maar vaderlandsliefde (en moedertaal) speelde wel degelijk een rol bij anderen: ze uitte zich aanvankelijk in vlugschriften, geschreven door politiek geëngageerde mensen, want zoals één v/d eersten, de A'damse journalist Frans Goed-hart, onder het pseudoniem Pieter 't Hoen als in nummer 1 van zijn getikte NIEUWSBRIEF schreef:
"VERBIJSTEREND IS INTUSSCHEN DE HOUDING, DIE HET GROOTSTE DEEL VAN DE NEDERLANDSCHE PERS NA DE CAPITULATIE HEEFT AANGENOMEN. MET HANGENDE OOREN EN FLEEMEND KWISPELSTAARTEND MELDEN DE DAGBLADREDACTEUREN ZICH DAGELIJKS BIJ DEN EEN OF ANDEREN DUITSCHEN PERSCOM~
MISSARIS, DIE HUN MEDEDEELT, WÀT ER GESCHREVEN MOET WORDEN!"
Kortom, net als de politieke partijen, waren ook de omroepen & de kranten gemuilkorfd, en DÙS ging je 'ondergronds'!
