Wíe Wàt Wáár & 'waarom'?

Tekenend is ook de eerste oorlogsuitgave van Wie Wat Waar, de befaamde reeks jaarboekjes v/d Haegse Courant: kreeg je in de uitgave van 1939 nog uitgebreid de verjaardagen van Het Koninklijk Huis & de samenstelling van Kabinet en Staten~Generaal, in 1940 stond er in plaats daarvan het kopje 'Duitsche Autoriteiten in ons land', & vervolgens onder 'Nederlandsche Autoriteiten' géén politici maar alléén de Topautori-teiten v/d diverse Departementen, de Commissarissen der Provincies (dus níet meer 'van de koningin' & ambassadepersoneel!

Het was wel duidelijk: voor de Oranjes & de oude Nederlandse Partijen was hier géén plaats meer?

Desondanks, of juist dáárom, vonden veel mensen Colijns idee om nu alsnog 'n Nationaal Front te vormen zo gek nog niet, ook al was 't maar om nog íets van tegenwicht te geven aan het Duitse Bestuur, 'om te overleggen'. Anderen, die achteraf gelijkkregen, vonden het op z'n minst nogal naïef; weer anderen vonden het nu collaboratie (met den vijand)! Naïef was het zeker toen de latere PvdA-premier Willem Drees op 1 juli in Den Haag met de leiders v/d zes be-langrijkste politieke partijen bijeenkwam om 'n manifest op te stellen waarin onder andere werd gestreefd naar 'een onafhankelijk NL als con-stitutionele monarchie onder de Oranjes'? Naïef maar wel begrijpelijk, zeker omdat we net twee dagen eerder, op 29 juni, een onafhankelijk-heidsbetuiging aan de Oranjes had plaatsgevonden, vooral aan PB, wiens 29e verjaardag dit was! Mensen gingen getooid met 'zijn' bloem, de witte anjer, de straat op, met name in 's-Gravenhaege bij Paleis Noordeinde, waar felicitatieregisters konden worden getekend. Wel slim, na-tuurlijk, want Bernhard was géén Oranje & daarom viel zó'n demonstratie BÚITEN Het Verbod, ook al maakten de Duitsers er toch 'n eind aan ...

De Führer was óók razend over die Anjerdag, maar al werd één v/d organisatoren naar 'n concentratiekamp afgevoerd & oudopperbevelheb-ber Generaal Winkelman krijgsgevangen gemaakt, èchte represaillemaatregelen bleven voorlopig nog uit ~ ongetwijfeld om strategische re-denen! Mogelijk dachten Drees & de zijnen wel dáárom dat ze die voorwaarden wel konden stellen, maar ze bleken volstrekt onaanvaardbaar!

Sterker nog, een dag later kregen de media het verbod opgelegd om namen, functies & verjaardagen v/h Koninklijk Huis te publiceren & werd het woordje 'Koninklijk' afgeschaft. NÌKS KONINKLIJKE SCHOUWBURG, KONINKLIJKE VOETBAL BOND, KONINGIN SOPHIELAAN of straks, 31 augustus, Koninginnedag vanwege Wilhelmina's 60ste verjaardag. De Koninklijke Bibliotheek heette vanaf nu NATIONALE BIBLIOTHEEK, allle foto's & portretten v/d Oranjes waren verboden & je moest het nietig je hoofd halen om nu nog "ORANJE BOVEN!" te roepen, want vóór je 't wist was er wel ergens een verrader die het doorgaf aan de Duitschers of ons eigen medewerkend politieapparaat, waar sluipenderwijs nu ook veel meer 'fouten' kwamen te werken! Drees & andere politieke kopstukken weigerden in te gaan op die Duitsche Eisen, wat ongetwijfeld een tegenslag was voor Seyss!

Maar 3 prominente NL'ers ~ de rk-hoogleraar De Quay, de Rotterdamse Politiecommissaris Einthoven & de Com-missaris v/d Provincie Groningen Linthorst Homan ~ bógen voor de Duitsche eisen & richtten de Nederlandse Unie op! Honderdduizenden va-derlanders meldden zich aan, tot bijna 1 miljoen leden? Want de Unie zou een alternatief bieden voor de lamgelegde partijen, de NSB & al die andere fascistische groepen, & het vacuüm van kabinet & koningshuis opvullen.

Doch in werkelijkheid was de Unie een toevluchtsoord voor 't 'grijs' ('t 'grauw' ~ naïef, idealistisch of opportunistisch! En al vormden de chaotische omstandigheden een verontschuldiging & is 't makkelijk praten achteraf, dat gigantische succes blijft onbegrijpelijk als je sommige uitgangspunten leest! Te weten: begrip voor de Duitsche Verove-ringen, erkenning v/h Duitsche Leiderschap (dus v/d Bezetting), DUITSCHLAND ALS VOORBEELD EN ZELFS AFKEURING VAN HET TOEN NOG MAAR NAUWELIJKS ACTIEVE VERZET!

Op z'n best kun je het vreselijk naïef noemen, maar opportunistisch is reëler? En hè was niet voor niets dat de Duitschers nauwelijks enig respect hadden voor De Unie, net zomin als v/d NSB!

De leiders ervan waren stromannen & marionetten ...