Vooroorlogs

Foto ontvangen via een neef, uit zijn moeders (zus van mijn vader) foto-album, met een portret van mijn moeder, waarschijnlijk uit het begin van de jaren '30 (of zelfs eind jaren '20 v/d vorige eeuw)! Zij is geboren op 28 januari 1911 in Sliedrecht & haar moeder is over-leden in december 1916. Wat een totaal andere tijden! Waterwerkers aan de Dijk langs de Merwede: wilgentenen/rijshout voor de nood-zakelijk beschoeiing van alle waterkanten door het hele land. In de Biesbosch hakken/snijden, vervoer naar de Werf, vlechten van zink-stukken, verzwaren met stenen, in de tijden voor, tijdens & na de Eerste Wereldoorlog, Crisistijd, Armoe, Hard Werk van des morgens vroeg tot 's avonds laat, alle met de hand: wassen, stoken, schoonmaken, eten koken, verstellen, kolen, olie, stoommachines & industrie!

Meestal sta ik er niet meer zo bij stil, maar op momenten als deze met ineens plotsklaps een onverwachte foto die ik nog nooit eerder had gezien uit die jaren '20/'30 doet al haar verhalen in de loop der jaren vanaf de tweede helft van de jaren veertig/begin jaren vijftig weer 'automatisch' herleven compleet met de mensen van toen in nog peuter/kleuter was. Donkere zwarte kleding, jurken, mantels & de hoedjes, fornuizen, ketels, potten, pannen, thee, koffie, brood, groenten, aardappels, fruit, katoen, wol, hout, turf, kolen, stof, vazen e.d.!

De rivier de Merwede, roeibootjes, zomer, winter, lente, herfst & tegelijkertijd hier op de Vale Ouwe in Harderwijk binnen de stadsmuur in 1914~1916 overstroming van de Zuyderzee tot IN Harderwijk. Eenzelfde soort gezin maar dan meer boerenwerk: hondenkar, paarden & wagens, houthakken, omspitten, eggen, zaaien, wieden, oogsten, boerderij & wat daar toen ook allemaal bij kwam kijken net als in het zuiden van Holland. Protestants, gereformeerd, hervormd: elke dag uit de bijbelverhalen lezen van begin tot eind, bidden, psalmzingen en zondags kerkbezoek, dopen, catechisatie, belijdenis, normen & waarden tussen geboorte & dood, ziekte, vreugde verdriet, bruiloften & alle andere vaste jaarlijkse herdenkingen en vieringen van verjaardagen, Kerstmis, Pasen, Pinksteren en noem maar op ~ alles vastgelegd en binnen de zuilen van de diverse bevolkingsgroepen, kerkgenootschappen, notabelen, scholen, werk, huwelijk, kinderen & kleinkinderen ...

Ik heb het eigenlijk alleen maar meer van een afstandje gezien met al die ooms en tantes, neven & nichten, bouwland & dijkhuizen, dorp & stad met markt op woensdagen en zaterdagen in Putten & Harderwijk, Veldwijk, Groot Emaus, 's-Heerenloo, Sonnevanck, Sonneheerdt, Salem, De Hooge Riet, Oude & Nieuwe Kerk, dominees, ouderlingen & diakenen ~ kerkvolk Oranje Koning(in) Nederland Provincies!