Voor tussen op onder na tijdens in plaats van e.d.

(GM) De narratieve lezing v/d bijbelboeken is niet de enige mogelijkheid die ons ter beschikking staat, er zijn ook andere. WW noemt vier vensters op Ye(ho)sjoe(a): 't venster v/d synchronie, diachronie, intertekstualiteit & v/d geschiedenis.

Synchronie/'gelijktijdigheid' is 'n iet-wat technische term i/d taalwetenschap voor een benadering die zich richt op de opbouw van 'n taal tijdens een bepaalde periode in haar bestaan, zonder daarbij rekening te houden met de latere ontvangst & de uitleg v/d in die taal geschreven teksten. De narratieve analyse van 'n tekst is 'n voorbeeld van 'n synchronische uitleg van 'n tekst.

Diachronie/'door de tijd heen' is 'n term die slaat op de historische ontwikkeling van 'n taal. De aandacht is gericht op de wijze waarop tradities & teksten zich door de tijd heen hebben ontwikkeld. In een tamst die gedurende langere tijd is ontstaan & ten slotte 'n definitieve vorm heeft gekregen, zoals met bijbelteksten 't geval is, zijn ouder & jonger lagen met elkaar versmolten.

'n Voorbeeld van 'n studie over de samenhang van synchronie & diachronie is 'n proefschrift v/d oudtestamenticus Eep Talstra, Het gebed van Salomo. Synchronie & Diachronie i/d kompositie van 1 Koningen 8:14-61; 't is 'n typische vakstudie, maar de 'verkenning vooraf' & de 'overwegingen achteraf' zijn ook voor niet-vakmensen goed leesbaar. Enigszins verwant met 'n diachronische lezing is wat de Duitsers de 'Wirkungsgeschichte' van 'n tekst noemen: wat heeft 'n tekst i/d loop v/d tijd uitgewerkt òp & aan opvattingen veranderd vàn hen voor wie die tekst normatieve betekenis heeft?

'n Voorbeeld daarvan biedt 't proefschrift Historia Magistra Vitae van de nieuwtestamenticus Sijbolt Noorda. Door te kijken naar de manier waarop 't verhaal van Yesjoea i/d synagoge van Natseret (Lucas 4:16-30) i/d loop v/d geschiedenis werd uitgelegd, geeft SN 'n relativerend inzicht i/d vele manieren waarop met bijbel-teksten werd omgegaan. Hij geeft ook de grenzen aan: aan de tekst zelf mag niet worden getornd. Intertekstualiteit houdt in dat wordt gekeken naar relaties tussen teksten met 'n verwante thematiek.

Bij de euangelies is dat altijd al gedaan: ze hebben immers alle vier de bijzondere betekenis van Yesjoe tot onderwerp? Dat geldt ook voor de relatie v/d euangelies met oudtestamentische teksten & buiten-bijbelse bronnen, met name joodse, vroegchristelijke & hellenistische bronnen. Geschiedenis tenslotte houdt in dat er aandacht is voor de vraag in hoeverre & op welke voorwaarden de euangelies geschikt zijn om 't leven van Yesjoea zo goed mogelijk te reconstrueren.

Wim Weren's boek, Vensters op Jezus. Methoden in de uitleg van de evangeliën. is bestemd voor studenten i/d theologie, maar ook heel geschikt voor andere geïnteresseerden & daarbij laat z'n vakmanschap hem geen moment i/d steek, zodat de lezer ervan verzekerd kan zijn betrouwbare informatie te krijgen. Aan de narratieve lezing v/d euangelieverhalen besteedt WW 'n apart hoofdstuk & op de laatste 2 bladzijden ervan gaat hij in op de terechte & onterechte kritiek op 'n narratieve lezing van bijbelteksten.

't Goed recht van 'n narratieve lezing is dat zij recht doet aan 't feit dat veel bijbelteksten, i/h bijzonder i/d euangelies, 'n verhalend karakter hebben (ahw. 'bedoeld om 't hardop voor te lezen)?! 'n Bezwaar dat kan worden ingebracht, is dat 't instrumentarium voor 'n narratieve lezing soms ontleend wordt aan 'n hedendaagse narratieve linguïstiek die zich met andere teksten bezighoudt dan met bijbelteksten. Kritische vragen of dit wel kan & of we de bijbel niet moeten lezen (vooral) in z'n eigen cultuur & niet in die v/d moderne culturen, zijn terecht.

Eveneens terecht is de kri-tiek die stelt dat de narratieve lezing niets anders is dan de zoveelste hermeneutische constructie? Met deze wordt stelling genomen tegen de àl te naïeve opvatting dat de exegeet werkelijk in staat zou zijn om zich wel volledig te verplaatsen i/d situatie v/d oorspronke-lijke schrijvers & hun lezers. Dat kan niet, dat is 'n drogreden. In lezing & uitleg van 'n tekst brengt elke exegeet zijn of haar 'eigen' ver-onderstellingen mee & de invloed daarvan is niet gering!

WW noemt als sprekend voorbeeld dat i/d bijbel vaak 'n glansrol is weggelegd voor de mannen, zodat de indruk kan worden gewekt dat 'mannelijk' DE norm voor 'menselijk' is, maar dat is.
'n tijdgebonden & achterhaalde opvatting.

Gezien deze mogelijkheid kan de narratieve analyse niet volstaan met 'n beschrijving van wat er in een tekst omgaat: er moet ook 'n kritische noot aan worden toegevoegd.

Als voorbeeld van onterechte kritiek noemt WW 't verwijt dat narrativiteit een monopolie zou claimen op de uitleg van bijbelteksten. Dat is niet 't geval!

Van harte onderschrijf ik (GM) z'n conclusie: "De narratieve aanpak is niet meer ~ maar ook niet minder! ~ dan "'n" nieuwe weg in 't exegetisch stratenplan.'

Ik, Chai, voel me erbij als 'n vis in 't water: 'herbelevend' ahw.