verkrachte eenden en tuig als de mydidag van toen?


*

NU
nog zuchten
miljoenen mensen van
beide geslachten en alle
standen onder de last van mechanische,
onwaardige arbeid [...].
Er bestaat geen groter belemmering om te geloven
dan dat wij slaven van onszelf moeten zijn,
want een slaaf is iedereen die iets moet doen wat door dode krachten gedaan zou kunnen worden.
Wij verwachten van de vervolmaking van de wetenschap en de techniek
dat zij er in zullen slagen om deze dode krachten voor ons het werk te laten doen,
zodat de wereld van lichamelijke arbeid
en ook van de geestelijke arbeid voorzover die niet vrij is,
in een sprookjespaleis verandert,
waar de God van de aarde slechts een toverwoord hoeft uit te spreken
of een knop hoeft in te drukken om te laten gebeuren
wat men wil!

DIT
zijn zo
ongeveer de woorden
die een Europeaan van
zo'n tweehonderd jaar geleden opschreef.
De Verlichting was toen [1799] zo ongeveer op haar Hoogtepunt.
In 1785 had Immanuel Kant zijn Beantwortung der Frage:
was ist Aufklaerung? uitgegeven en Verlichting gedefinieerd als 'de exodus
van de mens uit een onmondigheid
waar wij zelf schuld
aan hebben'.

EN
dat zei
hij niet zomaar
in algemene zin; dat
zei hij met het oog op de Europese burgerij,
die zich maar al te gemakkelijk de machtspolitiek van staat en kerk
had laten welgevallen.

DE
Verlichting was
een emancipatiebeweging:
emancipatie uit feodale machts-structuren, maar OOK uit een geloof,
dat gehoorzaamheid aan de overheid als een christelijke
deugd had gepropageerd?
DENK ZELFSTANDIG!
hield K, de z.g.
'Gebildeten'
voor
...

TUSSEN
1785 en 1799
had zich de Franse Revolutie voltrokken
met haar onvervalst antigodsdienstig sentiment.
Onder intellectuelen werd het wsance om met dedain over geloof en kerk te spreken.
Het stond goed als verachter van religie
te boek te staan.

MAAR
als intellectueel
wilde je niet tot de massa van platvloerse,
onderontwikkelde verachters behoren;
je moest je door afkomst en eruditie BLIJVEN onderscheiden van de lagere klassen:
onder de mokerslagen van het Verlichtingsdenken bezweken feodale maatschappij-structuren
en werd klerikale macht drastisch ingepekt,
maar kwam de standenmaatschappij versterkt tevoorschijn,
en tot DIE maatschappij behoorden de 'Gebildeten',
ZIJ vormde een nieuwe, bevoorrechte
'muchomachobonobo'~
klasse!

DAT
alles klinkt
nu nog door
in dat eerste citaat:
de 'Gebildeten' tot wie het
zich richtte waren immers vrijgesteld van loonarbeid?
ZIJ kregen het dan ook in de politiek en de economie voor het zeggen!
ZIJ konden zich wel veroorloven om anderen voor zich te laten werken ...
LATER zouden Karl Marx en Friedrich Engels
DIT als DE maatschappelijke conditie van het 'kapitalisme' aan de kaak stellen:
DAT was in DIE tijd van voor tweehonderd jaar nog steeds
{r}evolutionaire toekomst-muziek en men verwachtte 'het' dus nog niet
van het z.g. te benoemen 'proletariaat',
maar van de z.g. 'intellectuelen' onder de 'verachters'
van de 'religie'.

MAAR
die vormden
nog een zeer
kleine minderheid: HOE kon
ooit 'de massa' zelfstandig geloven
en achterterhaalde theologische voorstellingen
resoluut van zich
afschudden?

JE
kon ook
toen al heel
scherp zien dat het
heel erg moeilijk is om
'in Gods voorzienig bestel' te geloven
als je "LEVENSLANG TOT SLAVENARBEID" veroordeeld bent!
PAS als de slavenarbeid [oorzaken en gevolgen] UITEINDELIJK
kon worden afgeschaft en we 'dode krachten met vereende krachten' voor ons het werk konden laten doen, DAN zou er voldoende ruimte ontstaan voor het opnieuw doen 'opbloeien van religie'
op ZULK een wijze dat intellectuelen haar niet weer zouden
'moeten verachten'!

MEN
verwachtte van
de vooruitgang in
wetenschap en techniek het
scheppen van ruimte voor een
'religie die acceptabel is voor mondige'
mydimensen

@
07 dec 2006 - bewerkt op 14 jun 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende