Verandering van humeur & terreur Re: 6-4-'04 e.v.



{"MOOD-
CHANGES"}
Domesticatie & ontplooiing van menselijke {on-}mogelijkheden?

Verlichting is de moed
om vrijuit te durven denken
{en schrijven} ...


(EN als puntje bij paaltje komt
zijn alle religies 'geloofsovertuigingen':
jouw vorm van plichtsbetrachting & rechtsgevoel ~ je eigen meningsvorming
als het ware weer 'opnieuw bijeengelezen', 'opnieuw doorlopen',
'telkens overwegend' en dus jouw 'samenraapsel'
van je eigen 'levenszingeving'?)


Was de Verlichting
tegen religie gekant?


Trouw
{Yoram Stein}
probeert licht te werpen
op 'geloof, hoop en liefde' en op de zaak die,
anders dan de naam doet vermoeden,
wat duister is geworden!
'Verlichtingsfundamentalisten' versus
'watermeloenen' ...?


Verlichting
doet er weer toe?!


Op opiniepagina's
wordt hartstochtelijk gediscussieerd
over de vraag of
de Verlichting voor dan wel tegen
religie was.


Daarbij gaat het er soms
zo heftig aan toe dat je haast zou denken
dat de 18e eeuw de dag
van gisteren was.


Hoe kan het
dat wat filosofen twee, drie eeuwen terug
over religie dachten,
vandaag tot zulke polemieken
leidt?


Het
voor de hand liggende antwoord luidt
dat het debat eigenlijk om iets anders gaat.
Niet om de denkbeelden van les philosophes maar om de vraag
hoe de islam
vandaag politiek beoordeeld
dient te
worden.



Grofweg
zou je
in het debat
over deze vraag
twee kampen kunnen
onderscheiden.


Het eerste
ziet in de islam
in zijn huidige dominante, ideologische vorm een bevrijdingstheologie;
een religie die opkomt voor de arme, onderdrukte slachtoffers
van het imperialistsiche
geweld!

Volgens dit kamp,
ook wel 'watermeloenen' genoemd - zij zijn islamitisch groen van buiten,
en socialistisch rood van binnen - gaat de strijd in de eerste plaats om
sociale rechtvaardigheid, internationale economische gelijkheid, olie
in handen van gekoloniseerde volkeren; kortom: eerst klassen-
strijd of djihad, daarna pas
vrede ...

Een ander punt van dit kamp
is dat de Verlichting niet antireligieus was, maar pleitte voor
verdraagzaamheid en relativisme.
Voltaire, zo weten de watermeloenen, had Pim Fortuyn verafschuwd!
En Kant was volgens hen een aanhanger van het dragen van een hoofd-doekje geweest, ook in
openbare functies.

Het tweede kamp ziet de islam
niet als een bevrijdende maar als een onderdrukkende religie.
In hun strijd tegen de opmars van de fundamentalistische islam beroepen zij zich op dezelfde Voltaire en Kant:
de islam heeft juist Verlichting nodig, zeggen zij.
Wordt dat niet bewezen door de onverdraagzame reacties op ook maar de
mildste kritiek op de islam?

Laten de bedreigingen aan de adressen van critici niet zien dat de 'islamitische wereld' blijkbaar doodsbang is om tegen het licht van de rede gehouden te worden?

De liberalen in dit kamp -
'verlichtingsfundamentalisten' genoemd, omdat zij geloven in ongeloof en onverdraagzaam zijn in het verdedigen van verdraagzaamheid -
vinden dat de islam zich moet bevrijden van deze
angst voor zelfkritiek.

Niet het westerse imperialisme,
maar de verstikkende islamitische 'cultuur' die politieke vrijheid onmogelijk maakt, zou de achterstand van moslims creeeren
en instandhouden.

EERST politieke vrijheid,
zeggen deze liberalen,
daarna pas economische welvaart.

*

Van actuele politieke twistgesprekken
terug naar de {myDi}geschiedenis der ideeen ...
Was de Verlichting nu voor of tegen religie?
Dit is niet zo duidelijk.


Neem Immanuel Kant.
In zijn belangrijkste werk, "Kritiek van de Zuivere rede",
toonde hij de waardeloosheid van alle godsbewijzen aan.
Over God kunnen we volgens hem niets met zekerheid te weten komen.
Toch noemde dezelfde filosoof het een 'plicht van de mens om er een godsdienst op na te houden'; een ongerijmdheid {?}
die typisch voor de filosofen der Verlichting
kan worden genoemd?


Enerzijds willen ze af
van het onnadenkend buigen voor de macht van de geestelijkheid, anderzijds wilden ze voorkomen dat de mensen zouden doorslaan, waardoor zij uiteindelijk God noch gebod meer
zouden erkennen?

De Duitse dichter
Heinrich Heine bespotte deze dubbelzinnigheid:
"Heeft Kant alle bewijzen van het bestaan van God juist ondermijnd om ons ervan te doordringen hoe riskant het is wanneer we niets over het bestaan van God kunnen weten? Dan zou hij bijna even wijs handelen als mijn vriend in Westfalen, die alle lantaarns in de Grohnderstrasse had
stukgeslagen en vervolgens in het stikdonker een lange preek
afstak over de praktische noodzaak van
straatlantaarns."

Voltaire wilde
het geloof in God
evenmin bij het oud vuil zetten.
Evenals Kant was hij een theist die vasthield aan een redelijke of natuurlijke versie van het geloof: "Onze leraren schrijven hun eigen waanzin en razernij toe aan God. Daarom is God het tegengestelde van wat zij verkondigen, dus God is heel wijs en heel goed en niet
heel dwaas en heel wreed,
zoals zij beweren."

Volgens zowel Voltaire als Kant
wordt de ellende in de wereld en op aarde voor een belangrijk deel
veroorzaakt door geestelijke tirannen die de vrijheid van het denken dwars-bomen. Om te leren denken, geloofden zij, heb je niemand nodig, want het denkvermogen heeft ieder bij de geboorte meegekregen.
Je hebt alleen een samenleving nodig die dit vrije denken
niet onderdrukt.

Kant:
"Voor de Verlichting is niets anders vereist dan vrijheid;
en wel de onschadelijkste vrijheid onder alles wat maar vrijheid mag heten,
namelijk de vrijheid om van zijn rede in alle opzichten een openlijk gebruik te maken."

Dat is Verlichting, schrijft Kant.

"Het uittreden van de mens uit de onmondigheid die hij aan zichzelf te wijten heeft. Sapere aude! Heb de moed je van je eigen
verstand te bedienen!"

Verlichting
is ook voor Voltaire het overwinnen van de angst
die mensen door religieuze autoriteiten is
aangepraat.

"Een Arabier
die overigens een goed rekenkundige is,
een geleerd scheikundige en een betrouwbaar astronoom,
gelooft desondanks dat Mohammed de helft van de maan in zijn mouw heeft gestopt.
Hoe komt het
dat er iets spaak is gelopen bij deze
Arabier die de helft van de maan in de mouw van Mohammed
ziet zitten?
Dat komt door angst ...
Ze hebben tegen hem gezegd dat als hij niet in die mouw zou geloven
{of enig ander ongerijmd idee?}, zijn ziel, wanneer die inmiddellijk na de dood over de hoge brug {het smalle koord!} zou gaan, voor altijd
in de afgrond zou storten."

Kant en Voltaire
zagen de Verlichting kortom als de moed
om vrijuit te durven denken {en schrijven?!}.
Zij geloofden in een godsdienst binnen de grenzen van het gezonde verstand!?

Maar de liberalen
uit het 'tweede kamp' die zich nu
op deze Verlichtingsdenkers beroepen,
zitten in een volstrekt
andere situatie.

De vrijheid van geloven,
denken en spreken die voor Kant en Voltaire een middel was om de angstaanjagende macht van de godsdienst te breken, wordt volgens hen nu gebruikt om het geloof in de rede te ondermijnen en om de angst voor het letterlijke woord van God
te re-introduceren.

Daarom
willen liberalen deze vrijheden nu,
paradoxaal genoeg, aan banden leggen of in ieder geval strenger controleren.

Zij pleiten voor het sluiten
van moskeeen waar haat en onverdraagzaamheid wordt gepredikt en
zijn voor het verbieden van boeken die oproepen to zaken als
vrouwenmishandeling, homo- en jodenhaat.

Maar ook zij uit 'het eerste kamp'
die het geloof van de moslims alle vrijheid willen geven,
en zich daarbij opwerpen als de ware verdraagzame erfgenamen van de Verlichting, doen dat veelal niet uit liefde voor Religie, Verlichting of
Democratie.

Zij doen dit
omdat zij de strijd tegen de islamisering
als neokoloniale arrogantie
beschouwen.


Zij doen dit,
omdat ze anders dan de denkers van de 18e-eeuwse Verlichting,
geloven dat economische vrijheid aan politieke vrijheid voorafgaat.
Wat dat betreft lijken zij eerder op de kinderen van Marx en
Engels dan op die van Kant en Voltaire.

Kant brevier: een filosofisch leesboek voor vrije minuten.
Wereldbibliotheek. 2002.
Voltaire: Filosofisch woordenboek of de rede op alfabet.
Van Gennip 2004.

En ik
blijf me afvragen
waar de grenzen liggen tussen 'gezond verstand' en de
tolerantie of het verbieden van 'uitbuiting', 'slavernij', 'prostitutie', 'corruptie',
'propaganda', 'reklame', 'milieuvervuiling', 'illegaliteit'/'criminaliteit',
'misbruik', 'abc-wapens', 'fanatieke agressiviteit' en 'wat voor
andere vormen van geweld'
dan ook ...?

Gedogen
omwille van 'omstandigheden'?
Verbieden en in de 'illegaliteit laten verdwijnen'?
En wat is al of niet
'toerekeningsvatbaar'?

En hoe
verlaag je of slecht je de 'metalen of plastic muren' tussen 'totale dictatuur' en
'totale vrijheid'?

Tussen 'vernietiging & tolerantie'?

Onaanvaardbaar en
toestaan onder voorbehoud?

liefdesverdrietgemeenverwardgaap!bah!nahnahverdrietigcool!erg vrolijkknipoogvrolijkverliefdvrolijkknipoogerg vrolijkcool!verdrietignahnahbah!gaap!verwardgemeen:lovesicknahnahS:
En de grenzen tussen verantwoord medicijngebruik & drugsmisbruik?!
Is er ooit een tijd geweest die zo vol was van 'permanente revolutie' en
'toekomstschok' dat ze praktisch constant uit elkaar barstte van vraagstellingen, contradicties, belofte & dreiging,
beloning & straf, genot & angst?

verliefdvrolijkcool!knipooggemeenerg vrolijknahnahgaap!verliefd
engel
16 jul 2004 - bewerkt op 15 jan 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende