Van heiden dom naar christen dom & nog veel dommer

De al eerder genoemde Irmin de Bosgod was waarschijnlijk ook zo'n halfgod die toen in de mode waren ...

In de buurt van Drie [Three/Thri] is een machtig woud met hoge bomen en sommige historici menen dat 'r
een soort van tempel voor Irmin was te vinden. We moeten daarbij niet denken aan een bouwwerk, maar veel meer aan een plek in het dichte bos, bij een speciaal bekapte eikeboom en het zg. Solsche Gat een
oeroude pingo [ijspegelsmeltplaats zoals 't Uddelermeer]. Anderen twijfelen aan zo'n tempelverhaaltje en wijzen op het woord Irmin~sul, dat in de papieren opduikt, waarin de eikeboom een soort van zuil zou zijn.

De christen geworden heidense koning Karel de Grote wil 't heidendom uitroeien, [nog steeds een bekend
verschijnsel her & der onder sommige binnen- & buitenlanders] hij zou in 722 naar de Veluwe opgetrokken
zijn, wellicht ook om die "tempel" of de zuil voor Irmin bij Drie te verwoesten ter ont- en bemoediging. Hoe
die 'kerstening' - 't verspreiden v/h christendom - precies in z'n werk gegaan is, weten we allang niet meer
omdat er uit die tijd nog niet zo veel schriftelijke bronnen zijn terugggevonden tussen die hoge bomen ...

Het is waarschijnlijk dat de eerste missionerende zendelingen er ook hier 'n aandeel hebben gehad in die
kerstening & er schijnt nog steeds sprake te zijn van 'n soort van 'bible~belt' tussen Vlaanderen, Zeeland,
Zuid~Holland, Utrecht, Gelderland & Overijssel! De bisschopszetel in Utrecht is niet zo ver weg, maar soms
geschiedde de kerstening niet goedschiks, maar kwaadschiks [Bonifacius bij Dokkum vermoord wegens 't
omhakken van 'heilige bomen' & 't verkopen van 'buitenlandse onfriesche' dromen over een wereldkruis?!

Hoe het ook zij, de kerkelijke structuren en gezagsdragers krijgen ook hier hun greep op de samenleving.

Al voor het jaar 1000 ontstaan er kerkelijke districten, die 'kerspels' heetten: zo ontstaat ook het kerspel Ermel & zo'n 1000 jaar geleden werd op de plaats van de huidige Oude Kerk 'n allereerste kerk gebouwd.

In een oorkonde uit 1006 is al sprake van een [dan nog te bouwen?] kerk in Ermelo: de toren v/d huidige
kerk dateert uit de 12de eeuw: voortaan stond de kerk in 't midden van 't volk i.p.v. 'n 'heilige boom' .....

'n Kerspel is het gebied dat de kerk en de daaraan verbonden pastoor konden bedienen met dope, biecht
& aanverwante rituelen tussen geboorte, dood & 't veronderstelde hiernamaals met hemel, hel & vagevuur.

De kerk moest te voet goed bereikbaar zijn voor de parochianen: in 'n nog dunbevolkt gebied kunnen die afstanden behoorlijk groot zijn en tot voor kort kon je nog die oude 'kerkpaden' onderscheiden in 't groen.

Zo behoorde ook Nunspeet oorspronkelijk tot het kerspel Ermel, maar naar Irminloo lopen is zo'n vier uur,
geen wonder dus dat er na verloop van tijd een kerspel Nunspeet ontstond: in 1359 is er in ieder geval al sprake van een pastoor @ Nunspeet. Ook Harderwijk, dat eveneens oorspronkelijk bij Ermelo behoorde, is dan al zelfstandig geworden, maar de "moeder"~kerk Ermelo let er wel op dat Harderwijk jaarlijks een som
gelds afdraagt. Deze zogeheten recognitie koopt Harderwijk pas in 1874 af! De kerk druk zodoende dus al
vele eeuwen haar stempel{s} op de onderhavige samenlevingen: de kerk staat in het midden & de wegen
uit de verschillende buurtschappen, gehuchten en vlekken komen bij de kerk samen terwijl ook de niet zo agrarische economische activiteiten & kermissen zich rondom de kerk verzamelen. Wie de kaart van Erme-
loo goed bekijkt, die ziet ook nu nog de centrale plaats van de Oude Kerk op 't kruispunt van wegen: alle
wegen vanaf de omringende buurtschappen komen hier bijeen zowel letterlijk als figuurlijk tot op heden ...

Zo weet de kerk in die tijd ook reeds maar al te goed wat belasting is: die heft de kerk van alle agrarische
bedrijven en dikwijls betalen de boeren apart voor het onderhoud, natjes & droogjes, van de pastoor en de
koster. Die laatste was dikwijls ook schoolmeester [compleet met lange aanwijsstok & 'n "ordekarwatsje"],
maar dan spreken we alweer van latere eeuwen. Soms is het heel vreemd gesteld met het betalen van die
kerkelijke belastingen: 'n boer uit Hulshorst bijvoorbeeld, dat tot de parochie Nunspeet behoort, betaalt er
dan kerspelzaad aan Ermelo en kosterszaad aan Harderwijk. Dat gaat allemaal onder het mom van "oude
rechten": je kunt ook nu nog steeds op zondag in 't zwart geklede familie met lange bloemetjesjurken en hoofddoekjes/hoedjes als 'kortjakjes' naar hun favoriete kerken zien lopen ter 'eredienst' aan hun God ...

Net als de kerstening, is ook vele eeuwen later de Hervorming/Reformatie/Verlichting [e.d.] vaak 'n proces
dat aan het gewone ['gemene'] volk van hogerhand werd opgelegd: het is het Hof van Gelderland te Arn-hem dat uiteindelijk de opdracht geeft tot invoering van de 'protestantse godsdienst' {1583 & ~ na 'n aan-tal Spaanse [her]veroveringen & daaropvolgende nederlangen ~ opnieuw in 1592}. 't Is NOG te merken ...