ut dikke ik


*

ALLE
grote idealen
hebben hun zelfkant.

Ze zijn al gauw
[veel] te mooi om [echt] waar te zijn.

Juist in hun absolutisme,
hun utopische zuiverheid, zijn ze gevaarlijk.

Goed en kwaad
zitten in de wereld immers veel dichter op elkaar
dan de gemiddelde moralist
wil toegeven.

Dat geldt nadrukkelijk ook
voor het humanistische ideaal van de autonomie.

Ook dat ideaal is inmiddels binnenste buiten gekeerd
en in zijn tegendeel verkeerd.
Het laat een duistere kant zien van narcisme,
hedonisme, graai~ & claimgedrag,
ellebogenwerk,
onverschilligheid,
hufterigheid en zinloze
agressie.

Dat wil niet zeggen
dat het individualisme dood is,
zoals sommige filosofen en politici menen.
Integendeel,
het is nog steeds een springlevend en noodzakelijk ideaal!
Maar we moeten het opnieuw uitvinden
in het zicht van deze perverse
zelfkant?

Dat vereist
een breuk met het optimistische mensbeeld
waarin goed en kwaad op maximale afstand
van elkaar staan.

Idealen
als autonomie en individualisme
kunnen alleen nog maar met een gelouterde,
misschien zelfs pessimistische terughoudendheid
worden verdedigd
...

Autonomie
is een complex en dubbeldinnig begrip.
Werkelijke autonomie is een uitzondering op de regel
van het meelopen en napraten
~ een volgzaamheid
die niets minder is dan onderdeel
van het kwaad?

Tegelijkertijd
kun je ook constateren
dat het autonomie~ideaal
een prominent onderdeel is geworden
van de verleidende ideologieen
van markt en
media!

Het autonome individu
heeft zich inmiddels op verontrustende wijze uitvergroot
tot het 'dikke
ik'
...

Die ontaarding
is niet meer toevallig,
maar voert terug naar de historische wortels van 'de verlichting'.
Individuele autonomie wortelt immers in 'het bezit':
in de eigendom van het eigen lichaam,
de eigen talenten
en de producten van de eigen
arbeid?

Dit 'bezitterige' individualisme
voert al snel naar een cultuur waarin vrij ondernemerschap en rijkdom
gelden als
DE
voornaamste modellen van vrijheid
en onafhankelijkheid!

Het resultaat
is een harde meritocratie
waarin alle succes eigen verdienste is
en alle falen eigen
schuld
...

Waarbij dus alles valt
onder de eigen verantwoordelijkheid
en we niets aan anderen verschuldigd zijn.
Diezelfde onmatigheid ligt besloten
in de rationalistische waarheidsclaim
die het oorspronkelijke
"Verlichtingsidealisme"
kenmerkt.

Die beroemde kantiaanse opvatting van de 'wilsvrijheid'
~ jezelf de wet stellen, tegen de verroeste idealen van kerk, staat en traditie in ~
vraagt in feite om een nieuwe onderwerping
aan de universele wetten
van 'de Rede'?

Deze van oorsprong
redelijk klinkende autonomie
kan ontaarden in 'overtuigingsfundamentalisme',
als een inherent risico van
het Verlichtingsdenken
zelf!

In deze
'bastion~opvatting' van autonomie
heeft 'het individu' de 'waarheid in pacht'
en meent het ook op grond van deze bezitsclaim
'onkwetsbaar' te
zijn
...

Je kunt
deze defensieve opvatting van autonomie
ook ontwaren in de radicale spinozistische visie
op de vrijheid van meningsuiting,
die in de moderne vertaling zou kunnen neerkomen
op het 'recht om te
beledigen'?

Ik heb recht
op mijn stellige mening,
dus ik zeg wat ik denk:
'wie doet me
wat'!

"De feiten
zijn nu eenmaal de feiten,
ik kan het ook niet
helpen?"

Het autonomie~ideaal
wordt maar al te gemakkelijk ook asociaal,
in de vorm van particuliere toe~
eigening van 'de
waarheid'
...

Op beide niveaus
is sprake van een eigendomsclaim
en dus van uitsluiting van andere stakeholders:
sociaal~economisch en kennistheoretisch absolutisme
gaan hand in hand!

Een voorbeeld hiervan
is het z.g. 'emancipatie~liberalisme' t.a.v. 'integratie'?
Het probleem is niet zozeer de inhoud van de 'westerse grondnorm' van de individuele zelfbeschikking
maar vooral ook de 'onbetwijfelbare' stelligheid
waarmee deze door sommige 'betweters'
wordt geponeerd!

Liberalisme
is immers niet cultureel maar moreel bepaald:
men eist niet zozeer aanpassing aan de westerse cultuur,
maar aan een universeel geldige 'morele waarheid',
en 'multiculturalisten' & 'cultuurrelativisten'
die deze 'morele waarheid'
ontkennen.
zouden volgens Big Brother & His Little Sister,
lijden aan 'zelfhaat' ~
voor hen is de eigen cultuur geen bron van trots
maar van schaamte &
schuldgevoel
...

Ook
bij sommige anderen
vinden we dat soort [vermeende] stelligheid
van een 'cultuur~essentialisme' terug?
Cultuurrelativisme
staat volgens hen [bijna] gelijk
aan desinteresse in het 'wezen' van
onze samenleving!

En
DAT
is 'gevaarlijk',
omdat culturen met een sterke identiteit
hier geen boodschap aan hebben
en dan 'over ons heen
zullen gaan
lopen'
...

Een volk
zonder een bewust beleefde identiteit
is een 'krachteloos' volk, geen echte samenleving
maar een los verband van individuen,
dat geen weerstand meer kan bieden aan diegenen
die hun eigen identiteit en cultuur
daar in absolute zin
tegenover stellen.

De scheiding
tussen kerk en staat,
de democratische rechtsstaat,
de gelijkheid tussen mannen en vrouwen en tussen homo's & hetero's
zijn evenzovele 'kernwaarden'
van 'onze' cultuur?

Het zijn geen
'westerse speeltjes',
maar universele waarden
waarover absoluut
NIET
te marchanderen
valt!

Alle
'nieuwkomers'
hebben zich hieraan maar te conformeren,
en doen zij dat niet,
DAN
zijn zij
NIET
meer welkom
in 'onze gelederen'?

DAT
soort 'neofanatici'
bepleit met zoveel woorden
een soort van westers tegen~fundamentalisme,
dat het fundamnetalisme van de islam [o.i.d.]
WEERSTAAT
door
ZELF
een vitale, agressieve
en imperialistische cultuur
te worden?

Maar
in het bekende rijtje kernwaarden van 'onze beschaving'
schittert er
WEL EEN
door afwezigheid!

Stelselmatig
wordt er door de 'neoliberale fanatici'
EEN
cruciale Verlichtingswaarde ondergeschoven
EN
ondergewaardeerd:
die van het vermogen tot
relativeren
...

ALLE
vormen van zelfkritiek op de westerse cultuur
worden afgeschreven als 'zelfkastijding'
& 'zelfhaat'.

{WEG met ONS!"}!

Dat soort van 'liberalen'
roemen dan wel de kritische vermogens van 'de Rede',
maar die kritiek treedt meestal niet buiten de perken van het 'rationalisme' ~
zoals ondermeer blijkt uit de massale omarming van een zeer
STELLIGE
'waarheidstheorie'?

Natuurlijk heeft
ook deze relativerende zelfkritiek
weer zijn eigen zelfkant:
die van het platte cultuurrelativisme
waarvoor culturen allemaal anders
en dus 'even
waardevol'
zijn,
en 'alle opvattingen'
even 'goed'!

Maar
dit cultuurrelativistische spook
is een neoconservatieve karikatuur van het actief oordelende
en offensieve relativisme dat als
EEN
van de belangrijkste
erfenissen van het Verlichtingsdenken
moet worden beschouwd!

Een
weinig relativiteit
verwijdert van de zekerheid van wil,
MEER relativiteit leidt
tot haar
terug?

Het mag dan
wel paradoxaal klinken [en wat doet dat niet?],
maar het belangrijkste argument voor de superioriteit van onze cultuur
[en de 'achterlijkheid' van andere culturen]
is niet zozeer dat wij de morele waarheid in pacht hebben,
maar ligt juist in ons vermogen tot relativeren:
in het aanwenden van culturele
ON-
zekerheid!

De Atheense leider Pericles wist het al:
juist in de zachtheid en kwetsbaarheid van de democratie
schuilt haar grootste
kracht
...

Individualisme
moet dus worden gekoppeld aan relativisme,
want zonder relativering wordt het
{TE}
absoluut, en
DUS
onbeheerst
EN
onbeschaafd!

Het eigenaardige,
maar ook het aantrekkelijke
van alle westerse of "Verlichte" grondwaarden
[die stuk voor stuk wortelen in het individualisme]
is dat zij zowel principieel 'vaststaan'
als 'losstaan',
dat wil zeggen permanent in discussie zijn
over hun reikwijdte, grenzen
EN
betekenis?

DIE
onbepaaldheid en dubbelzinnigheid
wordt door de 'strebende' neoconservatieven,
ultraliberalen en nationalisten graag geinterpreteerd
als een vorm van morele
uitverkoop.

Maar liberale waarden
ZIJN
geen essenties die in zichzelf evident zijn en
DUS
op voorhand meteen ook zomaar overal en altijd
UNIVERSEEL
gelden?!

We zijn het eens
EN
oneens over die waarden [tegelijkertijd!]
en de democratie is er juist voor 'uitgevonden' om
DIT
gebrek aan overeenstemming
vreedzaam te kunnen
reguleren
...

De scheiding
tussen kerk en staat,
de gelijkheid tussen de seksen,
de inrichting van onze democratische rechtsstaat: voor
AL
deze beginselen geldt dan ook
dat zij enerzijds door vrijwel
ALLE
burgers worden omarmd, maar anderzijds
TOCH
een wat precaire status hebben,
omdat zijn onafgebroken onderwerp zijn van debat,
meningsverschil
EN
onderhandeling!

Er
wordt wel
degelijk over deze
beginselen gemarchandeerd,
EN
met de nodige felheid,
zoals blijkt uit de huidige debatten over het Franse model van de laicite
versus het Nederlandse poldersecularisme,
over de grenzen van vrijheid van meningsuiting,
over de relatie tussen individualisme en gemeenschapszin,
over dubbele nationaliteit en loyaliteit,
over het homohuwelijk
en over de seksualisering
zo niet pornoficatie
van onze
cultuur.

Je
zou het
lang niet altijd
zeggen en zien,
maar toch zijn het
in de grond
van myDi
DIT
soort zaken
waar we het eigenlijk
allemaal telkens weer "met z'n
allen" over hebben in
onze eigen mydiverhaaltjes
elke dag
weer

~@~
03 jun 2007 - bewerkt op 30 jul 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende