upc = no connection

In de eerste helft van de vorige eeuw werden nieuwe kennisschema's populair: kennen is je bevinden in een Ik-Gij-ver-houding, heel wat anders dan een subject tegenover een object. Zo'n schema paste bovendien, zo was de gedachte, veel beter op wat in de theologie dan openbaring heette. Openbaring moet je niet opvatten - aldus de nieuwe redenering - als een van bovenaf gedropt kennispakket, "G d" doet zichzelf kennen door als een Gij omgang te zoeken met mij, als mens. "G d" kennen is omgang hebben, mystieke omgang met "G d". We hebben deze redenering even gevolgd, met opzet: want hoe je het ook wendt of keert, welke moderne al dan niet verfrissende terminologie je ook volgt, welke alter-natieve en wellicht hoogst adequate kennisweg ook wordt betreden, al het water van de zee wast niet af dat je niet kunt omgaan met iets dat er niet is, en het simpele feit dat er telkens sprake is van 'omgang met "G d"' betekent dat je best wel weet waarover je het hebt als je "G d" zegt, er gaat een complete dogmatiek aan het woordgebruik vooraf ...

HK: laten we dit illustreren met een gebeurtenis die zo ongeveer half protestants NL schokte: de Zeeuwse predikant Klaas Hendrikse schreef een boek onder de titel 'Geloven in een god die niet bestaat' [2007]. Was het een provocatie?

'n Late poging om eindelijk eens wat meer leven in de vrijwel drooggelegde kerkelijke brouwerij te brengen? 'n Serieuze poging om eindelijk eens ietwat anders tegen het christelijke geloof aan te kijken? Of van alles wat [en van het laatste 't meeste]? Behoudende christenen - aangemoedigd door journalisten die er wellicht een gezonde rel in zagen - toonden zich geschokt. Want hoe kan dat nu: geloven in een God die niet bestaat? Hendrikse moet teruggeroepen worden van z'n heilloze weg. God bestaat wel degelijk! Voorlijke gelovigen, met name afkomstig uit de school van Karl Barth, lieten een heel ander geluid horen. Dat hebben we immers altijd al gezegd, beweerden zij, lees maar na bij theologen als Van Niftrik of Miskotte: "God bestaat" is heidendom. In het christendom wordt "G d" verkondigd, en dat is heel wat anders dan zeggen 'dat Hij bestaat'. De Romeinen troffen in de Tempel van Yeroesjalayiem GEEN beeld van een godheid aan, en trokken daaruit de conclusie dat de joden atheisten waren, en dat zagen ze goed. Er is dus niets miszegd met "God bestaat niet"! 'n Beetje flauw, deze reactie, en in elk geval ernaast ...

Want dezelfde theologen die we zojuist aanhaalden en van wie je vrijmoedig mocht zeggen dat God niet bestaat, praten rustig verder over "G d en zijn daden". Miskotte, als bewijs daarvoor opgevoerd door zijn aanhangers, schrijft 'n briljant artikel over "De praktische zin van de eenvoud Gods", een van Gods eigenschappen uit dat zo vermaledijde artikel 1 v/d NBG. "Hebben we altijd al gezegd" lijkt mij [aldus HK] een vorm van annexatie, en annexatie is altijd de angel eruit wegnemen. Die angel is er wel degelijk: de God die niet bestaat bij Klaas Hendrikse is de God die alleen maar in het verhaal bestaat en niet daarbuiten, er is niet een echt subject, niet dat wezen dat in art. 1 wordt opgevoerd. Al die andere goden uit het OT bestaan toch ook alleen maar in het verhaal?

Terug naar waar het ons nu eigenlijk uiteindelijk om gaat. To be or not to be - een oerdilemma van Shakespeare, ook theologen ontlopen het niet. Je kunt niet een God verkondigen die niet bestaat. De klassieke theologen kenden op dit punt geen aarzeling, ze vonden hun uitgangspunt {God bestaat} zelfs met zoveel woorden terug in de Bijbel, in Exodus hoofdstuk 3 vanaf vers 14. De naam van Israels 'g d' wordt daar door Israels g d 'zelf' uitgesproken:
IK ZAL ZIJN DIE IK ZAL ZIJN [WAS DIE IK WAS = BEN DIE IK BEN = 'DE ZIJNDE'/'HET ZIJN' = WAT WIJ MENSEN IN DE GROND VAN DE ZAAK TEN DIEPSTE AAN HET WORDEN ZIJN]! Vertalingen en interpretaties ervan te over,
maar zonder dat vierletterwoordje 'zijn' heeft geen enkele vertaling recht van spreken. ZO hoor je het ook nog eens van "G d zelf", zei Thomas van Aquino: 'de Allerhoogste' zegt 'zelf' dat hij 'bestaat': DEUS EST. En Karl Barth zal 't hem later laten nazeggen: GOTT IST. Het is moeilijk vol te houden dat 'zijn' hetzelfde is als 'niet bestaan' .............

Getting dizzy by now?

We'll see [or won't]: 'hij/zij/het' bestaat niet als heidens beeld of als bovennatuurlijk 'iets' in een 'hemel' boven 'n 'hel'
maar WEL als vrucht van de menselijke reinigende geest die geneest, altijd 'aanwezig is', 'eeuwig komende' in ons & z'n woonplaats kiezende in ons, inzoverre wij deel uitmaken van de geest die in principe ook al 'bestond' in alle voor-gaande planten, dieren, oerknallen & -crunches, "zwarte gaten", supernova's, 'liefde, eenvoud, mededogen, inkeer'
...