Uit protest tegen de Chinese Onderdrukking hebben

Twee Tibetanen zichzelf vorige zondag publiekelijk verbrand: 't was de 34ste zelfverbranding sinds maart vorig jaar & de eerste i/d Tibet-aanse hoofdstad Lhasa. TE/EM/Peter Nissen: 'De Dalai lama moet dit afkeuren!'? "'n Zelfverbranding is 'n martelaarsdood. Martelaar komt v/h Griekse woord
getuigenis. Ons woord martelen betekent nu folteren, maar oorspronkelijk was 't 'n getuigenis afleg-gen!"

Zelfverbranding als getuigenis is 'n modern fenomeen, v/d laatste 50 jaar?! In 1963 (ik, Chai, was toen druk bezig met zg. militaire dienstplicht te weigeren) verbrandde de Zuid-Vietnamese boeddhistische monnik Quang Duc zich, uit protest tegen de onderdrukking van de boeddhisten door de toenmalige, rooms~katholieke president Diem: ook 'n zelfmoordterrorist geeft een statement. Maar er is wel een groot verschil: de zelfverbrander maakt één slachtoffer, de zelfmoordterrorist sleept anderen mee i/d dood. Zelfverbranding als statement heeft te maken met de moderne media. De beelden van Quang Duc gingen bijna de hele wereld over via foto's, tegenwoordig gaat 't via 't internet veel sneller. Onze schokdrempel komt daardoor wel steeds hoger te liggen. Kijk naar bv. Syria, bij die laatste gruweldaden wer-den ook veel kinderen gedood & daar schrikken we nogbeven van. Zowel de zelfverbrander als de zelfmoordterrorist lokt uit tot kopieer-gedrag: Quang Duc kreeg navolging i/d USA, i/d jaren '60 verbrandden zich daar 4 mensen uit protest tegen de Amerikaanse oorlog in Vietnam. In 1969 was de zelfverbranding van Jan Palach @ Praag: hij protesteerde tegen de bezetting van Tsjechoslowakije door Rusland.

Twee vragen dringen zich op, naar de effectiviteit & de morele beoordeling. Succes hangt altijd ook af van andere factoren. Quang Duc bracht president Diem ten val. Ook Palach kreeg aandacht & navolging. Maar zijn daad had weinig te maken met de val v/d communisti-sche regimes zo'n 20 jaar later, in 1989. Je moet je altijd afvragen of er geen andere middelen zijn. Religies hechten veel waarde aan 't menselijk leven, ook 't hindoeïsme & boeddhisme. Christelijke martelaren waren bereid om de uiterste consequentie van hunngetuigenis, de dood, te aanvaarden, zoals ook Yesjoea deed: maar ze zochten nooit zelf de dood. De Tibetaanse monniken doen iets wat hun eigen traditie verbiedt. 't Begin van je leven bepaal je niet zelf, 't eind ook niet. De effecten van 'n zelfdoding gaan verder dan de persoon zelf, nabestaanden blijven zitten met verschrikkelijke vragen. De socioloog Michael Biggs v/d universiteit van Oxford heeft sinds Quang Duc al on-geveer 500 gevallen van zelfverbranding gedocumenteerd, maar hij vermoedt dat 't er wel 3000 kunnen zijn geweest. 'n Zelfverbranding is 'n daad omwille v/d publieke zaak, 'n suïcide is individueel. Maar de scheidslijnen kunnen ook vervagen. Biggs denkt dat er onder die zelfverbrandingen ook verkapte suïcides zijn. Misschien ook hoopt de dader zo op de ene of andere beloning in het hiernamaals, net zoals veel moslimterroristen, of hij wil wel wat extra karma verwerven, 'n daarmee 'n beter toekomstig leven of zelfs de bevrijding uit die keten van 'wedergeboorten'?! De Dalai lama zou duidelijk moeten (kunnen) zeggen dat die beëindiging v/h eigen leven NIET de manier is om 'n doorbraak te bewerkstelligen: hij moet het wel evenwichtig & subtiel brengen. Hij zou bijvoorbeeld de daad kunnen afkeuren, maar niet 't motief? China beschuldigt de Dalai Lama ervan dat hij zelfverbrandingen aanmoedigt: dat is vooral propaganda, maar reageert de dalai lama inderdaad wel adequaat? Zou hij die zelfverbrandingen niet scherp moeten veroordelen? Waar liggen de grenzen tussen marte-laarschap, wanhoopsdaad & criminele chantage? Is zelfverbranding enorm bewonderingswaardig of juist 'n agressieve gewelddaad?