'U verwerpt theïsme?'

LdR: "Ik wijs theïsme radicaal af. Maar ik ga daarin niet mee met de atheïst Dawkins. Hij verwerpt alle vormen van religiositeit, omdat dat volgens hem allemaal vormen van theïsme zijn. Dat is een denkfout. Alle godsbegrip krijgt dan geen enkele kans meer. Ik denk daar-entegen, zoals ook de (ethicus)theoloog Harry M. Kuitert, dat God wel een plek heeft in de denkwereld van mensen. EERST kwam de mens en toen God. Gelovigen denken 'God' & dit zet hen zelfs aan tot handelen. Dat is gewoon empirisch te bewijzen: dat godsgeloof bestaat dus wel degelijk." K: 'Dat ontkent toch niemand?' "Klopt. Mensen die zichzelf wapenen tegen christelijk denken vormen daar zelf het bewijs van. Maar dit godsgeloof funderen op theïsme is, zoals gezegd, onhoudbaar. Verder kan elk godsgeloof leiden tot goede en kwade dingen. Niet alleen tot terrorisme & criminaliteit, OOK tot inspiratie. Denken aan 'n hoger orde kan zinvol zijn, omdat 't ons leven morele richting kan geven." 'Maar dan zonder daar daadwerkelijk in te geloven?' "Zonder te denken dat die hogere macht daadwerkelijk (ook echt) bestaat buiten jouw eigen denkwereld. Stel je voor dat je 'n leuk plan hebt: dat zit in jouw hoofd & zorgt ervoor dat jij van alles (& nog wat) gaat doen. Maar 'het' bestaat WEL alleen maar in jouw eigen hoofd. ZO kun je ook, wat ik noem, 'omhoog denken' of 'verticaal denken'. Je bent dan niet bezig met allerlei concrete dingetjes om jou heen, maar gaat naar 'n hoger 'denkverdieping'. Net zo-als we vaak 't begrip 'de boom' & 'de steen' gebruiken, inplaats van 'DIE boom' & 'DIE steen'. Deze begrippen bestaan niet als concrete voorwerpen, maar zijn wel buitengewoon handig om ons denken te ordenen." 'En nu de stap naar religiositeit?' "ZO kun je denken aan hogere machten: je kunt geloven dat er rechtvaardigheid behoort te zijn. Of democratie: dat zijn bedenksels! Het is NIET alsof die demo-cratie 'ERGENS' bestond, maar nog onbekend was, & dat 'iemand' in 'n laboratorium er opeens achterkwam: 'hè, democratie bestaat!' ...

We hebben dit ZELF bedacht, maar 't ordent WEL onze samenleving. Net als het geloof in menslievendheid. Dat is ook 'n vorm van ons 'omhoog denken'." 'Maar dan is bijna iedereen volgens u dus religieus?' "Iedereen heeft een neiging tot religiositeit, ja. Behalve bijvoorbeeld nihilisten. Ik wil religiositeit losmaken van de theïstische idee. Ik geef toe dat ik daarmee het begrip religiositiet wat verder heb opgerekt." 'Waarom?' "Omdat ik denk dat we op die manier veel misverstanden kunnen voorkomen. Zoals het idee dat God DE
unieke fundering is voor ALLE moraliteit. Ik denk dat we moreel handelen omdat we in de loop van de evolutie gemerkt hebben dat
zoiets ZINVOL is!" 'Aan wie is uw lezing gericht?' "Mijn lezing gaat over MEER dan religiositeit. Ik richt me op iedereen die 't interessant vindt om over dit soort onderwerpen na te denken. Ik roep verder niemand ERGENS toe op: ik zeg alleen wel tegen theïsten dat zij zichzelf tegenspreken. Zelfs als ze, heel verstandig, niet meer over godsbewijzen praten. Ook emotioneel loop je vast: Gods wegen zijn 'onnaspeurbaar'. Maar hoe kun je nou een vertrouwensrelatie hebben met 'iemand' die onnaspeurlijk, oftewel onbetrouwbaar is?"