tussen neus & lippen, oren & ogen, rust mydi uit

In hoeverre zijn we vrij om te kiezen wat we willen? Waarom willen we iets? Hangt onze beslissing van zoveel factoren af - opvoeding, karakter, arbeidsethos, besef van verslaving-gevoeligheid en wat al niet - dat je onmogelijk kunt zeggen dat 'ik' beslis iets te doen of te laten in vrijheid?!

De 'vrije' wil is EEN van die filosofische problemen waarover iedereen wel een mening heeft. Maar in hoeverre zijn meningen werkelijk ook 'vrij'?

Het is EEN van de meest zichtbare filosofische problemen omdat het alle belangrijke aspecten van ons bestaan raakt, van onze plaats i/d kosmos tot en met onze verhouding met andere mensen, planten en dieren (en ons 'zelf'! Als de vrije wil niet bestaat, dan leidt dit tot een heel nieuwe zienswijze op mens, maatschappij en wereld. Daarom oefent het zo'n aantrekkingskracht uit zowel op leken als filosofie-liefhebbers. Zijn we vrij om ons af te vragen waarom we denken dat we vrij zijn, zelf kunnen kiezen en binnen welke grenzen ons voelen en denken zich blijft bewegen?

Sommige religieuzen menen, naar zij zeggen, dat alles 'vastligt' in de 'handen van G d' of 'de natuur': al wat leeft gehoorzaamt aan "de wetten"!

En in hoeverre is ons denken en verwoorden, opschrijven & lezen, het gevolg van een misverstand, een combinatie van illusies & hallucinaties ...

De verwarring tussen vrije wil en bewuste wil: voor een deel lopen beide debatten gelijk, maar ze zijn ook verschillend van elkaar. De ontkenners van de vrije wil vinden OOK dat beslissingen niet veroorzaakt kunnen worden door een 'ik', een 'ziel', een geest die zelf 'oorzaak-loos' is: zij zeg-gen te geloven dat al onze 'beslissingen' deel uitmaken van causale netwerken. Dit brengt met zich mee dat al onze bewuste beslissingen alreeds op een onbewust niveau genomen zijn: gedrag kan nooit bewust beginnen. Voorouders 'namen beslissingen' over verliefdheid, gearrangeerde hu-welijken, seksuele relaties, bevruchtingen, zwangerschappen, samenstelling & 'opvoeding' van genen, omstandigheden, beperkingen en mogelijke vrijheden, 'eigen beslissingen' binnen bepaalde kaders van macht en onmacht, gehoorzaamheid en verzet, boete & straf, intimidatie & rebellie ...

Ontkenners van de vrije en bewuste wil delen zo'n visie, maar sommigen gaan nog (veel) verder: zij vinden, zeggen ze, bewustzijn eigenlijk onbelangrijk?