Tussen bergen en rivieren trekken stoeten pelgrims

De wordingsgeschiedenis van het NOT omvat een veel korter periode: deze boeken en brieven zijn ontstaan in de periode tussen 50 en 100 NC, dat wil zeggen zo'n 20 tot 70 jaar na de zogenaamde opstanding, verrijzenis of hemelvaart, migratie. De oudste geschriften zijn niet de euangelies, maar de brieven van Sjapo enzo. Hij schreef die tijdens zijn zendingsreizen en/of dicteerde ze aan beroepsschrijvers onderweg, dwars door het huidige Turkije in Klein Asia, waar hij was geboren en opgroeide in Tarsus, het huidige Mersin aan de kust van de Zee, gedurende de jaren 50 van de eerste eeuw. Van de veertien brieven dia aan hem zijn toegeschreven is vermoedelijk ongeveer de helft echt van zijn eigen hand
en de zeven andere zijn geschreven door leerlingen van SP of door andere onbekenden. Van de euangelies is dat van Marcus niet alleen maar het allerkortste maar ook het alleroudste opgeschreven lijdensverhaal over en zijn leerlingen en volgelingen. Waarschijnlijk is het in Rome geschreven
Rond het jaar vijftig en wordt ook wel getypeerd als een lijdensgeschiedenis met een langer inleiding. Met grote vaart beschrijft ene Marcus het leven van Yesjoea, om vervolgens ietwat uitgebreider stil te staan bij die allerlaatste gebeurtenissen in Yeroesjalayiem binnen enkele jaren ...

Opvallend in zijn eerste bekende euangelies is wel het mysterie dat intact blijft rondom de persoon van Yesjoe: is hij nu eigenlijk wel of niet die beloofde messias of hoe zit dat nou eigenlijk? Als dit al hardop beleden wordt, dan mag het niet verder rondgaan, vooral misschien omdat het een titel is die maar al te gauw misverstanden kan oproepen juist onder dat soort omstandigheden?! De tekst van Marcus stond aan de basis van Matai en Lucas waarnaast deze euangelisten nog een tweede onbekende bron Q ter beschikking hadden. Deze Q, het Duitse woord voor QUELLE,
is nooit teruggevonden tot nu toe, maar kan dus wel tamelijk duidelijk worden geconstrueerd uit materialen die Mat en Luke, buiten Mark om, allebei blijkbaar kenden. In deze bron, de ouder is dan Marcus, moeten bekende woorden van Yehosjoea als de zg. Zaligsprekingen en het Onze Vader gestaan hebben. Het lijkt me gerechtvardigd om te veronderstellen dat er 'rondom het jaar nul' al sprake is geweest van bepaalde groepen gelovigen naast de bekende Sadduceeën en Farizeeen, Essenen en Zeloten en/of andere soortgelijxke sektarische stromingen onder het volk ...

Het evangelie van Mat werd rond het jaar tachtig gedateerd, net als dat van Lucky Luke: naast talrijke overeenkomsten zijn er ook de nodige verschillen wat te maken heeft net het eigen materiaal dat hen ook nog ter beschikking staat van oor- en ooggetuigen en 'horen zeggen', naast die gezamenlijke bronnen Marc en Q. Ook zijn de accenten die zij leggen afhankelijk van de lezers of luisteraars die zij op het oog hebben ...

Mat schrijft duidelijk voor een joodschristelijke gemeente, waarschijnlijk niet zo ver buiten Israel, misschien Damascus in Syria?, waar men ook veel respect koestert voor de weg van de wet van Mosjeh: hij tekent Yesjoea in de bergrede en op andere momenten als de grote leraar die zijn eigen uitleg geeft aan de Thora. Tegelijk proef je uit de soms zeer felle toon in de richting van de andere Joden dat er al diverse verwijderingen
hebben plaatsgevonden tzussen zijn gemeenten en de diverse plaatselijke synagoges hier en daar. Ook Lucas blijkt best wel goed op de hoogte van het jodendom, maar schrijft voor niet-Joodse lezers, vermoedelijk in zeen ietwat grotere stad ergens rondom de Middellandse Zee ...

Te denken valt aan de zg. Heidenchristenen die onder andere door het zendingswerk van SP Sjapochapeau tot geloof kwamen, misschien heeft Lucas, zijn naam komt voor in de brieven, een tijdlang met Paulos opgetrokken, want in zijn euangelies ontbreken anti-Joodse elementen, en hij legt graag de nadruk op Yesjoea's royale vergeving en op het dichten van de kloof tussen arm en rijk ...

Alleen bij Lucky Luke vinden we beroemde gelijkenissen over de barmhartige Samaritaan en de Verloren zoon.

Opvallend is verder dat Mat en Luke juist de euangelisten zijn met een geboorteverhaal over Yesjoe,
ook al blijken die verhalen
onderling sterk te
verschillen
...

...