ALTIJD OP ZOEK NAAR DE SAMENHANG TUSSEN DINGEN (Rep.Marc van Dijk/A'dam mada/19/11/'12)
'n Uitverkocht Paradiso luisterde dit weekend naad DaDe, de filosoof die de grenzen tussen de natuurwetenschappen & de filosofie onderzoekt. Ivo & Daphne Dissel hebben 'n tweede kind naar hem vernoemd: de oudste heet Darwin, de jongste Dennett! En nú willen ze de man wel eens echt zèlf zien: Ivo Dissel ging filosofie studeren omdat hij zoveel vragen had over het leven. Maar veel vragen die hij op de universiteit stelde, vond men daar niet relevant (genoeg)?! ID/34: 'Dan zeiden ze: voor die vragen moet je maar biologie gaan studeren'!? 'n Doorverwijzing waar hij geen weer-woord op had, totdat hij Daniël Dennett ontdekte. 'n Filosoof met 'n strikt naturalistische visie, die als een van de eersten de toepassing van Darwins evolutieleer ook op andere vakgebieden grondig doordacht. En die daarmee de grenzen tussen de natuurwetenschap en de fi losofie leek op te heffen. Tijs Goldschmidt, schrijver & evolutiebioloog die 'n inleiding houdt voordat DADE 't podium betreedt: "DENNETT IS ONGEVEER DE ENIGE FILOSOOF DIE MIJ HEEFT GEDWONGEN OM OPNIEUW NA TE DENKEN OVER WAT IK ALS BIOLOOG EIGENLIJK MOET ONDERZOEKEN."
Daniël Dennett (70), één v/d 'ruiters van het nieuwe atheïsme', houdt van meet af aan de vaart erin! Hij heeft sinds woensdag l.l., toen hij uit handen van prins WillemAlexander de Erasmusprijs kreeg uitgereikt, 'n aanzienlijke reeks lezingen, debat-ten & diners achter de rug, & wil vanmiddag graag op tijd klaar zijn voor 'Das Rheingold', de opera. Maar zijn tempo doet niets af aan de kwaliteit van zijn betoog, laat staan aan de helderheid ervan! Met treffende voorbeelden & goede timing windt hij de uitverkochte zaal zó nog schijnbaar moeiteloos om z'n vingers? Kern van DADES BETOOG over 'soorten van dingen' is 't onderscheid dat hij maakt tussen 'ma nifeste' & 'wetenschappelijke' beelden. De manifeste categorie bevat de verschijnselen zoals wij die ervaren, van concrete objecten tot ab stracte begrippen als de 'vrije wil'! De wetenschappelijke theoriecategorie bevatbde beelden die de wetenschap voorstelt om al die zaken ietwat beter te kunnen verklaren: zoals neuronen, atomen, protonen & zelfs 'snaren'! De fout die volgens Dennett vaak gemaakt wordt, is dat beelden uit die eerste categorie (bijvoorbeeld de vrije wil) worden afgedaan als illusies, enkel en alleen door te verwijzen naar al die
beelden die de wetenschap aandraagt? Zó simpel is 't niet, vindt DaDe, 't is de taak v/d filosofie om de samenhang tussen de dingen te ontrafelen ~ níet on één van de twee categorieën als ondergeschikt weg te schuiven. Zelfs 'het concept God' niet, hoewel 't wel duidelijk moge zijn dat hij geen twijfels heeft aan zíjn atheïsme. 'n Christelijke talkshowpresentator had moeite om Dennetts ongeloof te bevatten, zo vertelt hij lachend.
"GELOOFT U DAN WERKELIJK NIET DAT ER EEN TRANSCENDENTE KRACHT IS DIE ALLES BEÏNVLOEDT?,
had de presentator gevraagd. "Jawel", had de filosoof beantwoord. "De zwaartekracht!" Tòch is 't niet zozeer zijn radicalisme dat mensen als Ivo & Daphne Dissel zo bewonderen aan Dennett, maar veel eerder nog zijn vermogen om vooral ook welbespraakt & beheerst te blijven ...
Dat bleek ook uit 'n e-mail die hij stuurde aan de jonge Hollandse Dennett:
"JIJ BENT VERNOEMD NAAR EEN FILOSOOF DIE, TOEN JIJ WAS GEBOREN, NOGAL LEEK OP SINTERKLAAS. IK BEN ER TROTS OP DAT IEMAND NAAR MIJ VERNOEMD IS, EN IK HOOP DAT IK DE VERANTWOORDELIJKHEID ZAL AANKUNNEN OM NIETS STOMS TE DOEN WAARMEE IK MIJN REPUTATIE BESCHADIG, JOU INDACHTIG!"