Tripticologie: enerzijds/anderzijds/desalniettemin

Zó 'egoïstisch' zijn we niet? FdW: Ik ben geboren in Den Bosch, de stad waarnaar Jheronimus ~ Jeroen ~ Bosch zich noemde. Dàt maakt me natuurlijk nog geen kenner van deze (andere) Nederlandse 'volks'schilder, maar doordat ik ben opgegroeid in zijn stad, met z'n stand-beeld op de Markt, ben ik wèl verknocht geraakt aan z'n beeldenrijkdom, z'n symboliek, & aan hoe HÍJ (zich) 'de mens i/h universum' wil voorstellen. Dàt blijft ook nú (nog) van betekenis, want JB beeldt 'n maatschappij uit met 'n tanende 'invloed van God'! In zijn befaamde triptiek 'Tuin der lusten' dartelen naakte personages rond: 't lijkt op 'n eerbetoon a/d paradijselijke 'onschuld'? 't Tafereel is veel te vrolijk & ontspannen om ~ zoals sommige puriteinse specialisten beweren ~ er verdorvenheid & zonde in te zien. Het toont eerder de mensheid
zònder schuld of schaamte, zònder 'zondeval', dan de mensheid vóór 'De Val'. Voor mij/FdW als primatoloog verwijst naaktheid naar seks & vruchtbaarheid, de overvloed aan vogels & vruchten & 't groepsgewijs optrekken komen me héél bekènd voor, ze hebben weinig religi-euze of morele 'interpretatie' nodig. Bosch heeft de mens in z'n 'oorspronkelijke' staat geschilderd; z'n morele opvattingen bewaart hij dus voor 't rechterpaneel v/d triptiek, alwaar hij straffen uitdeelt ~ níet a/d dartelaars op 't middenpaneel, maar aan {RK} monniken, nonnen,
veelvraten, gokkers, vechtjassen & dronkenlappen ... NÚ, vijf eeuwen later, zitten we nog steeds middenin 't debat over de rol v/d gods-dienst(en) i/d samenleving(en). Nèt als in Bosch' dagen draait 't allemaal om moraliteit. Kùnnen we ons wel een wereld zonder God voor-stellen? Zou die wereld 'goed' zijn? Denk maar niet dat 't i/h strijdperk waar biologie & fundamentalistisch christendom elkaar bevechten, om 'bewíjzen' gaat. Je moet wel tamelijk ongevoelig voor 'feiten' zijn om evolutie (nú nog steeds) te (blijven) betwijfelen ~ dáárom is het maken van boeken of documentaires die sceptici moeten overtuigen, verspilde moeite: ze vinden willige oren & ogen, maar hun dóelgroep
bereiken ze (vaak/meestal) niet. Discussies gaan niet over 'de waarheid', maar over wat je ermee dóet. Voor wie gelooft dat moraal nog regel-recht van 'God de Schepper' komt, opent aanvaarding van evolutie (ahw.) 'n morele afgrond. Overeenkomsten & verschillen willen ........