trih 172/173 Westerbork oogde niet als gevangenis

meer als 'n afgesloten dorp, met z'n slagbomen, sloot, wachttorens & rollen prikkeldraad: het WÀS ook een gesloten gemeenschap. Er was 'n school, er waren werkplaatschen, 'n naaiatelier, 'n weeshuis, 'n smederij, 'n garage, 'n kampboerderij, 'n klein crematorium, 'n distributiekan-toor & zelfs een geïmproviseerde synagoge, waar gebedsdiensten mochten worden gehouden & de kinderen Talmoed & Misjna konden leren & er werden ook regelmatig toneel- & muziekuitvoeringen gegeven, op eigen avondjes, maar ook voor de kampcommandant Gemmeker en zijn gevreesde vrouw & hoge SS~officieren. 't Verhaal gaat dat Gemmeker 'n groot feest organiseerde ter gelegenheid v/d deportatie v/d 40.000-ste Jood, 'n feest waar 40 JOODSCHE meischjes voor de bediening moesten zorgen. Er waren sportwedstijden & 'r was zelfs 'n ambtenaar v/d Burgerlijke Stand voor degenen die wilden trouwen! Òf scheiden! Want i/d maanden, soms jaren, dat mensen hier zó vreselijk dicht op elkaar woorden, werkten en sliepen, ontstonden verhoudingen even makkelijk als echtelijke ruzies! Ze sliepen met zo'n 200 anderen in één v/d 24 grote houten barakken met schuine daken, de mannen aan de ene kant en de vrouwen met de kleine kinderen aan de andere. In drie lagen boven elkaar, slecht geventileerd of soms ook juist té goed, zodat de wind en het zand en het stof naar binnen waaiden, met weinig daglicht uit de enkele ramen die uitzicht gaven op een aanpalende barak, op de staketsels van 'n wachttoren & op 't Drentsche heidelandschap, alwaar je als je al zover zou komen, binnen een mum van tijd werd opgepakt. Om dan meteen direct op transport naar (nog) 'erger' te worden gezet ook al wat het niet precies duidelijk hoe 'erg' het dáár was en dachten de meesten nog dat het om andere arbeidskampen ging: dus ook elke week waren er korte tijd weer bedden leeg. Soms ook niet, net na een razzia, dàn duurde het weer wekenlang, wat nog niet betekende dat die wekelijkse treinen naar Auschwitz níet reden, het was er dan alleen maar overvol! Alle treinen werden overigens door Nederlanders gere-den tot aan de Duitsche Grens bij Nieuweschans. Zoals ze óók weer naar Westerbork & andere doorgangskampen eoor Nederlandsch treinper-soneel werden bestuurd & zoals Nederlanders oproepen om je te melden, opstelden & aanplakten, Nederlandsche politiebeambten joden bijel-kaardreven: kon je dan naar eer en geweten nog volhouden dat je dat alles 'voor je boterham' moest doen? De Verhalen dat Nederlandsche Kampwachten & Joden van de eigen Ordedienst in die kampen nòg èrger waren dan de Duitschers zijn overigens legio.