trih 167 soms werden kleine kinderen van gepakte

'semieten' ook uit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg gesmokkeld, andere ouders hadden hun kinderen uit voorzorg al eerder in veiligheid laten brengen: dat gebeurde bijvoorbeeld door Utrechtse studenten, die hen als 'Kindercomité' naar veilige onderduikadressen in 't land brachten. Naar schatting zijn op die manier zo'n 300 kleine kinderen gered.

Ze kregen een andere identiteit, soms kregen ze zelfs qua naam en uiterlijk de andere sekse. Sallie Israël, bijvoorbeeld, werd Jantje Goedel, van meischje tot jongetje getransformeerd, een kind van 'n tante. Of een vondelingetje. Het donkere haar werd kortgeknipt & soms geblondeerd. Vera Polak veranderde driemaal van identiteit.

Hoe maak je dat alles aan een kind van vier, vijf duidelijk? Hoe groot is het risico dat ze het niet begrijpen, zich vergissen & zeggen dat hun pappie of mammie Samuel & Sarah Polak heten? En wat als er NSB'ers i/d buurt wonen? Vanaf mei '42 werden alle joden verplicht om de zg. Jodenster te dragen, 'n zespuntige ster van gele stof, met daarin het woordje 'JOOD'!

Dit was de directe voorbereiding op de massale depor-taties, hoewel ng weinigen daaraan dachten. Of bewust wilden denken! Joden mochten niet langer gebruikmaken van fietsen, trams, treinen, taxi's &'de telefoon. Ze mochten bovendien geen niet-Joden meer bezoeken & moesten van 's avonds acht uur tot 's morgens zes binnen blij-ven!

Ze gehoorzaamden vrijwel allemaal! Uit angst? Ongetwijfeld, maar ook nog steeds in de hope dat 'het wel mee zou vallen', al dan niet tegen beter weten in. Het is en blijft onvoorstelbaar: vooral ook dat het geweld tegen de joden voor 'n deel van Nederlanders kwam, van fanatieke anti-sjemieten, WA'ers, V-mannen (& -vrouwen), en zoals al eerder en vaker gezegd ook van Nederlandsche politiemensen. Ruim 'n jaar eer-der was de Joodsche Raad @ A'dam opgericht. Door de Duitschers.

'n Slimme, tactische zet die ze ook in andere bezette gebieden deden: laat prominente Joden een soort van zelfbestuur vormen, een bestuur waarin de andere joden vertrouwen hebben, en laat dat bestuur dan zoge-naamd 'meepraten' & 'de problemen oplossen'. Slim, omdat je mensen zo 'n positie & privileges geeft, de schuld kunt doorschuiven & verder inspeelt opdoe oermenselijke drang tot eigen lijfsbehoud. Maar bovenal was de Joodsche Raad verantwoordelijk voor de uitvoering v/d Duitse instructies tegen de A'damse Joden.