Tiktaktoktektuktijk: samen onder de MDbedsteesprei

Wat is er mooier dan de trouwe verdieping van rel en fil? Je eigen tuin of bovenkamer misschien! Of zijn ze eigenlijk alledrie onderdelen van hetzelfde natuur~ en breinfestijn: Katja Keuchenius interviewt Lambertus de Rijk a/d hand van 10 heldere vragen met 10 boeiende antwoorden.

IEDEREEN HEEFT EEN NEIGING TOT RELIGIOSITEIT, BEHALVE NIHILISTEN! Mediëvist & taalfilosoof Lam-bertus de Rijk (1924) houdt morgen de tweejaarlijkse lezing v/d Pierre Bayle Stichting, waarin hij ~ aldus de aankondiging ~ 'controver-siele discussies i/d maatschappij' bespreekt die worden 'vertroebeld door wederzijds onbegrip'. K: 'En op welke 'controversiële discussies' doelt u?' L: "Veel discussies ontstaan doordat mensen langs elkaar heen praten. Dat zie je bijvoorbeeld bij de vraag of moraliteit nu wel of niet rust op 'godsgeloof'. Balkenende zei eens dat z'n moreel handelen steunt op zijn geloof. Daar vielen veel mensen over. Ze gingen ervan uit dat hij zei dat godsgeloof de unieke basis is van moraliteit. Met drie rode strepen onder uniek. Maar DAT had hij niet gezegd: ze generaliseerden TE snel. Net als wanneer mensen zeggen dat godsdienst & religiositeit verwerpelijk zijn, omdat ze menigmaal leiden tot geweld." 'Hoe komt dat?' "Dat zit IN ons: we zijn snel bereid om onze uitspraken universeel te maken om ze zo kracht bij te zetten.

Als iemand zegt 'die man is egoïstisch', dan wordt er al snel gezegd dat ALLE mannen egoïstisch zijn. Op zich is die neiging om 'n stapje hoger te zetten niet verkeerd. De wetenschap werkt juist met algemeen geldende uitspraken. Maar we doen het vaak nog steeds iet-wat TE snel, zonder te kunnen aantonen dat het ook ZO is." 'In uw vorig jaar verschenen boek 'Geloven en weten' beschrijft u hoe dit mechanisme ook speelt in discussies over geloof?' "Die neiging tot generaliseren zie je ook terug bij de discussie of godsbewijzen e.d.: theïsten zeggen dat God bestaat onafhankelijk van de mensen. Eerst KWAM God {'klaar'} & toen kwam 'de mens'. Daarop kun je als reactie niet (zomaar simpelweg) zeggen 'dat het niet waar is', want dat valt 'eenvoudigweg' niet zomaar te bewijzen. Maar vervolgens spreken theïsten zichzelf tegen, door te gaan leuren met godsbewijzen: die kunnen dus niet kloppen. Hetzelfde geldt voor het woordje 'bestaan'. God bestaat, zeggen theïsten. Maar daarna geven ze zelf al toe dat dit een ander 'bestaan' is dan dat van stenen, bomen of mensen. DAN is er dus sprake van een door ons gedacht 'bestaan'. En DAT is iets heel anders."

Zoiets is toch prachtig gerede-neerd op 'n tamelijk willekeurige woensdagochtend in de maand mei van het jaar 'Onzes Heeren' tweeduizendenelf na de vermeende geboorte van de beroemde & beruchte "Jezus Christos" die hoogstwaarschijnlijk toch wel vier of zes jaar eerder al had plaatsgevonden.