tijdreiziger tussen oerknal/eindkrimp: flinke pas?

Hoe dan ook,
het blijft een boeiende zaak
om heen en weer door tijd en ruimte te blijven reizen:
ik zou met niemand willen ruilen,
noch mijn leven over
of anders willen doen.
Het is mooi geweest & blijft ook zo
inclusief alle ups & downs,
huil- & lachbuien,
dordroge vervelingen
& uiterst spannende momenten telkens
weer. Mijn ik reist door het "onbewuste"
alsof het niks is en komt er van alles
en nog wat tegen
onderweg!

Bestaat de vrije wil?
En zo ja, wat betekent dat dan wel?
Sommigen zeggen dat iedere bewuste beslissing niet veel meer is dan een schijnbeslissing!
De vrije wil is een illusie: is dat zo?
Of is ons ik dat de keuzes
maakt, [veel] groter dan we ons bewust zijn?

De apostel der heidenen Sjapo
geloofde het niet zo, in die vrije wil,
zo wil een gangbare interpretatie van zijn brieven!
Een mens wordt verwekt door zaad & ei: verder
is ons leven een soort van kruising
tussen een vliegende schotel
en een omelet.

Maar volgens Yehosjoea
en Sjapo bestaat de vrije wil niet,
omdat alles van "g d" afhangt en van zijn barmhartigheid,
mededogen, genade, gedurige nabijheid & eeuwige komst binnenin ons,
& niet van de wil of de inspanning
v/d mens?!

Je zou voor die visie
kunnen wijzen op de profeten voor hem
& zijn Brief a/d Romeinen rond 't jaar 56 of alweer bijna {?}
30 jaar naar de kruisiging van zijn Masjiach
& 25 jaar voor de vernietiging
v/d Tempel
...

"G d" heeft bepaald
wat voor mens je aan het worden bent,
net zoals de pottenbakker beslist of hij uit dezelfde klomp klei
'n kostbare vaas maakt,
of 'n alledaagse pot:
't is niet aan de pot daarover
te klagen.

Door de eeuwen heen
zijn daar dan dus ook allerlei zeer verhitte debatten gevoerd
tot aan brandstapels & atoombommen aan toe:
over het al of niet bestaan
[& hoe dan wel precies]
v/d menselijke vrije wil
...

Deterministen
stonden tegenover libertaristen.
Baruch Spinoza {1632-1677}
geloofde niet in een vrije wil:
de alomtegenwoordige "G d"
alias 'de Natuur' doortrekt alles
en denkt volgens hem dus ook onze gedachten.
We kunnen wel naar vrijheid streven,
maar we worden pas gelukkig als we erkennen
dat alles wat er gebeurt,
uit een soort van heilige noodzaak
gebeurt.

JP Sartre {1905-1980}
daarentegen, geheel van God
& Gebod los, stelde dat de mens
tot vrijheid is veroordeeld:
we zijn dan ook van A tot Z zelf verantwoorde-
lijk voor alles wat we doen
en niet te vergeten
ook voor alles wat we laten.

Talloze filosofen, theologen en
psychologen & tegen ook neurologen mengden zich
in 't wereldwijde debat. De vrije wil leent zich daarom dan ook bij uitstek
voor allerhande diepzinnige paradoxen zoals die
van de Britse schrijver en dichter Sam
Johnson {1709-1784}:
"All theory is against freedom of will!
All experience for it?"

Alle theorie pleit tegen de vrije wil,
maar al onze eigen ervaring pleit ervoor.

Of voor al even diepzinnige woordspelingen
zoals die van de Joodse auteur Isaac Bashevis Singer {1902-1991}:
"We moeten
wel in vrije wil geloven, [want]
we hebben geen keus!"

Maar bestaat hij nou of bestaat hij niet?

Nieuwe munitie tegen de vrije wil
wordt de laatste jaren aangevoerd door hersenonderzoekers,
al even atheistisch als Sartre,
maar desalniettemin deterministisch van overtuiging:
Wij zijn onze hersens!,
zo verwoordt Dick Swaab, hoogleraar a/d Uni van A'dam,
dit standpunt onomwonden in zijn bijdrage aan het boek
Hersenen, bewustzijn, zicht op onszelf,
en het functioneren van
die grijze massa
in onze hersenpan
wordt gestuurd door een ingewikkeld samenspel
van erfelijkheid, er-& aanvaringen
plus allerlei andere invloeden van binnenuit
& buitenaf.

Wat in te brengen is tegen filosofen & theologen
die het concept 'bewustzijn' blijven hanteren om daarmee het begrip
'vrije wil'
te kunnen dekken, is,
dat er ook bij volledig bewustzijn
geen sprake is van vrijheid
{ook al denken wij die wel te
ervaren},
maar van een verregaande gedetermineerdheid
door de structuur van de hersenen.

Wij zijn dus
zeer complexe 'bewuste' automaten!

Het is dan eigenlijk
een atheistische versie van Spinoza's standpunt:
de Natuur bepaalt ons gedrag, in een onwrikbare 'vaste' serie
van vele oorzaken en gevolgen!

Vallen wij samen met ons brein?

Ruim voordat proefpersonen
bewust een beweging uitvoeren, zijn in onze
hersens al neuronen actief.

Terugkijkend zie ik
m'n moeder haar ouderlijk huis verlaten op haar 21ste om
zelfstandig te worden in Den Haag, Amsterdam
& Irminloo.

Ik zie mijn vader
verdwijnen in strafkamp Erika
& een paar jaar later doodgeschoten worden
door Duitse militairen tussen Ermelo & Putten
in de winter van
'44 & mezelf
om de hoek komen kijken
op zondag/moederdag
13 mei '45.

Dienstweigeren
& rondliften
...