'sQullsQualls': romeinse vuren lieten sporen na
IN GROENLANDS IJSARCHIEF: De ijskap van Groenland is de archiefkap van onze dampkring. Elk jaar wordt daar, als de sneeuw begint te vallen, een laagje atmosferische gassen bewaard. Stikstof en zuurstof natuurlijk, maar ook sporengassen als kooldioxide of argon. Er zit ook altijd een beetje methaan tussen, aardgas. Utrechtse onderzoekers hebben ontdekt dat aan dat methaan is te zien hoezeer de mens heeft huisgehouden op aarde. Ze zien er de ondergang van het Romeinse rijk in terug, schrijven ze in het vakblad NATURE. Of de Chinese Hu-dynastie. Maar ook de Kleine IJstijd heeft z'n sporen achtergelaten in het GROENLANDS IJS! Methaan is een molecuul met één koolstofatoom, en van dat atoom bestaan diverse varianten, isotopen genaamd. Koolstof-12 komt 't meest voor, maar soms bevat methaan de iets zwaardere variant koolstof-13. De grootte van de fractie koolstof-13 in methaan verraadt waar 't gas vandaan komt. Is het opgeborreld uit moerassen of rijstvelden, dan bevat het minder koolstof-13, dan wanneer 't vrijkwam bij de verbranding van hout. Aardgas uit de diepere aardbodem zit daar tussenin. Met die wetenschap in 't achterhoofd analyseerden de Utrechters de luchtbelletjes die waren opgeslagen in het ijs van Groenland.
En zó zagen ze dat 2000 jaar geleden (heel) erg veel hout in vlammen was opgegaan ~ DÀT moesten de Romeinen zijn geweest met hun zucht naar landbouwgrond of naar brandstof voor hun metaalovens. Óók rond 't jaar 1000 was 'r 'n PÍEK: toen kende Europa 'n warme & droge periode & waren 'r vermoedelijk ook veel bosbranden. Enkele eeuwen later brak de kleine IJstijd aan (1350-1850); Europeanen kapten massaal bomen om hun haarden te stoken, & ook DÀT toont het ijs! We hebben de neiging om de klimaatgeschiedenis te splitsen in 'n pre- & 'n postindustriële periode, vóór & ná 1800, zegt hoofdonderzoekster Celia Sapart: "De huidige toename van methaan, 'n belangrijk broeikasgas, vergelijken we met die periode, die we dan 'natuurlijk' noemen. Uit ons onderzoek blijkt dat de menselijke invloed al veel langer bestaat, en dat we dus voorzichtig moeten zijn met die vergelijking!"
METHAAN TOONT AAN HOEZEER DE MENS HEEFT HUISGEHOUDEN.
Asih, man, 80 jaar
Log in om een reactie te plaatsen.
-
O
24 jun 2024
47707Ook ik moet bij dit myDiverhaal denken aan ‘t
-
O
24 jun 2024
47706155Dus in tegenstelling tot Sjmoe’ël, die was
-
O
23 jun 2024
47705 Dawiedewiedewied, De Tegenkoning voor onze
-
O
23 jun 2024
47704 154 Na ruim vier uur lezen & praten neemt Ad
-
O
23 jun 2024
47703 In ‘t Bijbelboek Sjmoe’el breekt de tijd aan
-
O
23 jun 2024
47702 Maar in het Verhaal is ‘t niet de Rechter…
-
O
23 jun 2024
47701152 De Profeet Sjmoe’el? ‘t Verhaal van David
-
O
22 jun 2024
47700151 In de Verhalen van en over YÈSJ in ‘t NOT
-
O
22 jun 2024
47699150/12Dawiedewiedewied, koning van Israël: zó
-
O
22 jun 2024
47698Is Mo dan wel zo’n heilige? Ook hij werd toch
-
O
22 jun 2024
47697149 BB, vanaf het Haegs Hubertusduin reageer
-
O
22 jun 2024
47696 Ik wil, zoals je weet, begrijpen in welke
-
O
21 jun 2024
47695 Mosjeh, Matai, Lama: waaròm, wanneer, hoe èn
-
O
20 jun 2024
47694148 G d is bij ‘m & ZÈGT: “Dit is ‘t Lànd dat
-
O
20 jun 2024
47693 Het Verhaal van Mosjeh & z’n Volk is dus ook
vorige
volgende