satori: mydiconstructurisme encyclopedisme & Rede?
*
"A Gigantic
Development
Called 'Enlightenment'"
oftewel:
'rational morality' &
de 'organiserende Rede',
noodzakelijke ontwikkeling
in virtueel menselijk 'cyberspeciaal'
ondernemen!
Het
achttiende-eeuwse Rationalisme
beschouwde de Rede als systeembouwer,
en de Verlichting die daarop volgde,
zag haar meer als 'organiserend
instrument.
In myDi
kom je ook iets dergelijks
nog tegen?
Vervangen we
het mythologische begrip Rede
[waar we telkens weer op terugkomen]
door 'mydimens'
[wijzelf dus],
dan start met de Verlichting
"HET" project van de maakbaarheid
van de wereld,
toegespitst op de maakbaarheid
van de publieke moraal =
'de samenleving'?
Voorwaar
ik zeg jullie,
een waarlijk gigantische onderneming,
men moet er MOED voor hebben
en DIE hadden de filosofen
van DIE TIJD ...
Ik had er
graag bij willen zijn,
er is bijna geen historische periode
die meer intrigeert,
meer tot de verbeelding spreekt
en meer tot meedoen
uitnodigt.
Daarom
komen we er ook telkens weer
in geuren en kleuren op terug via ons eigen leven:
en we lichten slechts zo nu en dan
uit haar & onze geschiedenis
wat we voor ons doel denken
nodig te hebben.
WAT
die Verlichting
wilde klaarspelen
kunnen we zien als een soort van tweetrapsraket:
ze moest zich losmaken van de autoriteit van de kerkelijk-christelijke moraaltraditie
en tegelijk een nieuw begin maken,
een nieuwe instantie van autoriteit opsporen die in staat zou zijn
om de oude te
vervangen.
Dat
zichzelf losmaken
van de kerkelijk-christelijke traditie,
DAAR hebben we het ook al wel vaker over gehad
EN we komen er ongetwijfeld nog wel
op terug!
Wie onze
voorstelling van zaken
tot nu toe een beetje heeft gevolgd,
begrijpt wel zo ongeveer WAAROM het zover kwam?
De sociale en maatschappelijke infrastructuur verschafte de nodige randvoorwaarden.
MET de Renaissance WAS de Enkeling al begonnen om zich los te maken van 'het collectief'.
De Reformatie bevrijdde de Enkeling uit de beknellende omhelzing van de rooms-katholieke hierarchie,
en de Verlichting breidde DIE vrijheid uit tot een ware principekwestie
die ALLE terreinen van het leven besloeg:
ze moest OOK gelden voor staat
en maatschappij!
Wat ONS
het meest interesseert
is natuurlijk HOE men de lege plaats dacht op te vullen
die ontstaat door het loslaten van de kerkelijk-christelijke moraal.
DE kandidaat daarvoor lag voor de hand:
de mydimens ZELF ...
De Verlichting
ontdekt de EIGEN rol van 'de mens',
de onvervangbare rol die ook WIJ spelen,
de eigen plaats in de ontwikkelingsgeschiedenis van onze 'machobonobopool' in onze eigen leefwereld,
een plaats die we gewoonlijk het best
kunnen aanduiden met de term
'autonomie'.
Ik zal verder ook
van DIE term trachten gebruik te maken
en versta er voorlopig even onder dat wij NIET [meer] het eigendom van de staat, de kerk of de maatschappij zijn: de graagte waarmee de tegenstanders het vrijheidsideaal van de Verlichting vertaalden met "ni Dieu, ni Maitre"
bevestigd deze omschrijving.
Maar dat
was allerminst de bedoeling.
"IEDER doet wat goed is in zijn ogen" {OT}
is het omgekeerde van wat de Verlichtingsfilosofen BEGEERDEN aan te richten.
In WELKE uitmonstering zij zich ook vertoont, de Verlichting wil zich juist
voor de publieke moraal
INZETTEN!
De traditionele
autoriteiten moeten weg:
NIET de moraal!
Dat
wil zeggen,
dat er opnieuw bedacht moet worden:
WAAROM moet 'het' allemaal 'zo',
van WIE moet dat en WAT is nu EIGENLIJK 'moreel',
en als je DAAROP het goede antwoord hebt gevonden,
DAN kun je met behulp DAARVAN gaan SCHIFTEN tussen moraal & moraal,
en langs DIE weg tot een publieke moraal komen
die alle mensen overtuigt,
en op DAT gegeven
[inzicht en overtuiging]
haar autoriteit
vestigt.
De
trefzekere
greep van de Verlichting
bestond erin het hele vraagstuk
te concentreren in de vraag naar de autoriteit!
WAT zouden alle mensen, omdat ze MENSEN zijn, bijvallen?
WAT zou ZO'N vanzelfsprekend gezag hebben,
dat NIEMAND zichzelf ONVRIJ gemaakt voelde
door de aanspraken
ervan?
De menselijke Rede,
als een soort van 'plaatsvervanger'
van "G D"!
DIE
overdrijving
schenken we haar:
Rede moet niet met een Hoofdletter
maar met een kleine letter geschreven
[NET als het woordje
g d!] ...
Verlichtingsfilosofen
die haar de plaats van "G D" zien innnemen,
WETEN niet goed wat ze zeggen;
ze maken immers ZO van de Rede een mythologische grootheid?
Wat BLIJFT staan is echter de ontdekking van de rol
die niemand van ons overneemt:
op DAT punt vergiste
De Verlichting
zich niet.
@
