rare uitspruytsels & bob de bouwer op verkiezings~

Je zou er moe van worden met alweer een nieuwe uitspraak over een morele crisis.

Is het niet vreselijk overdreven om daar nu telkens weer van te spreken,
als we denken aan de morele crisis van de jaren dertig en veertig?

Spruyt kent de wortels van het christendom slecht, want het christendom is van het begin af aan
al uit geweest op het hervormen van de maatschappij, ook reeds in de Griekse & Romeinse samenleving.
Het christendom is daarom niet als conservatief te karakteriseren.

Spruyt en Bilder brengen die versie van hun christelijk conservatisme in verband met de orthodoxe theologie.
In de orthodoxe theologie gaat het om het heil van de mens, niet om morele kwalificaties. Het is echt een aan-fluiting voor de orthodoxie als je de kern ervan bij de Tien Geboden legt. De Tien Geboden zijn als een paraplu
die je bij je hebt & die functioneert zolang het niet regent. Orthodoxie gaat niet over de Tien Geboden.

Als je dat zo ziet, dan is dat het failliet van de orthodoxe theologie.
Het idee dat het christendom moeilijk conservatief genoemd kan worden spreekt vanzelf.
Conservatisme is gesloten: conservatieven weten waar ze uit willen komen.
Dat staat haaks op wat de kern van het christendom is: als het christendom ons iets voorhoudt, dan is het
dat we steun dienen te geven aan wie [nog] niet gezien wordt, aan de vreemdeling die je niet kent
en die je spontaan als de vijand van de stabiele samenleving ziet.

Het christendom trekt juist open wat gesloten is: ik moet met andere mensen gemeenschap vormen
dan alleen maar met wie ik al verbonden ben. Het christendom trekt ons uit die beslotenheid,
juist ook als het om het gezin gaat. Je moet van Yehosjoea [zegt men] je vader en je moeder verlaten,
jouw huis en haard, en in de gemeenschap rondom hem je ware moeders en zusters en vaders vinden.
Stabiliteit en orde zijn van uiterst relatief belang volgens de christelijke traditie.

Als men een restauratieve politiek wil, dan moet men dat vooral doen op de vreemdste manieren met rare streken.
Maar eigenlijk zijn ze helemaal niet interessant. Ze lopen volstrekt achter. De postmodernen hebben het failliet van de moraal aangetoond, van de ratio en van algemene waarheden. Er is geen absolute norm meer beschikbaar: & zo
voegen ze niets nieuws toe aan het intellectuele debat. Wat denken de trouwe Verdiepers van religie & filosofie er-
van als elftalspelers & 't mensbeeld v/d neo~oprichters van het christelijke conservatieve beraad?

Spruyt & Bilder schatten het vermogen van mensen om zelf in te zien wat nodig is voor een goed samenleven,
veel te laag in: dat zou je dan ook arrogant kunnen noemen! Er spreekt immers wel iets uit dat jij zelf wel weet
'hoe het moet', maar dat 'het volk' het niet weet & het van het christendom moet leren. Ik vindt dat laatste vooral
erg pessimistisch: Yesjoea beloofde aan iedereen de Geest die vrij maakt. En de nieuwgebakken initiatiefnemers
in dit speciale geval putten uit het gedachtengoed van de 19de eeuw, maar toen had de bourgeoisie geen besef
van de morele crisis. Kunstenaars wel, filosofen ook, maar de brede middenlaag van de bevolking nog niet.

Dat alles is nu anders geworden. Toen was er optimisme: we hadden een missie voor de wereld.
Maar nu zijn we mischien over het algemeen wat pessimistischer, zwartgalliger, oppervlakkiger, 'aangepaster' zelfs?
Vooral zou ik willen zeggen dat er nu grote ontevredenheid heerst: we zijn ietwat minder naief dan in de 19de eeuw!
Maar ik zou die naiviteit niet direct willen koppelen aan optimisme of pessimisme. Wat die ontevredenheid bestreft:
die leeft breed & waar Bilder & Spruyt op inspringen & proberen in te spelen, daar zien wij hun naiviteit.

Het conservatisme gaat uit van de maakbaarheid van de samenleving, maar dan op het verleden gericht.

Conservatieven willen de samenleving maken zoals zij geloven dat die vroeger was.

Ze gaan vaak volkomen voorbij aan allerlei ontwikkelingen die er sinds het begin van de 19de eeuw zijn geweest
en waar we allang niet meer omheen kunnen. Niet voor niets zijn er grote veranderingen geweest sinds die tijd van
'n Groen van Prinsterer, waar ook dit beraad weer eens op teruggrijpt. Er zijn emancipatiebewegingen geweest en er is sociale mobilieteit 'all over the world'! Velen zouden nooit op de universiteit terecht gekomen zijn, als die ontwik-kelingen er niet geweest waren?! Conservatieven doen alsof dat toen een ideale samenleving was.

Vanuit een christelijk orthodox standpunt kan er op aarde nooit een ideale samenleving zijn.
De verlossing moet nog doorbreken. Het hemels koninkrijk van 'g d' is 'aan het komen' & dat is ook de formele bom
van de christelijke orthodoxie onder het conservatisme. Laten we maar zeggen dat dit conservatisme niet meer is
dan een [zoveelste] expressie van onbehagen.

Meteen dus ook maar weer opheffen zo'n club als 't christelijk conservatief beraad?
Nee, dat gaat ook weer ietwat te ver: laat een ieder die dat wel ook maar een dergelijk beraad oprichten, ook al is dat voor anderen van geen enkele kant interessant. Onze orthodoxe lieve heer heeft onder zijn beheer ook talloze voorraden van hobbelpaardjes, stokpaardjes, hobby~paardjes, pony's, cleane clowns & horden kikkervolkeren.