Queer crossroad, strange place & normal attitudes?

Een Heer van Stand & de Bijbel: interview Gerrit-Jan Kleinjan @ tv/rel&fil! 'n Beer in 'n ruitjesjas die in 'n kasteel woont & die samen met 'n jonge poes ('t katertje Tom) allerlei uiteenlopende avonturen beleeft die altijd goed aflopen. Zo op 't eerste gezicht ligt 't niet voor de hand om de bekende verhalen van Marten Toonder over Olivier B. Bommel & Tom Poes met de Bijbel & 't christendom te associëren?

Klaas Driebergen (1979) denkt daar anders over: "Ik ben ervan overtuigd dat MT zijn opvattingen over het christendom en de Bijbel liet doorschemeren in zijn werk", zegt hij. Neerlandicus KD is al sinds z'n 13de i/d ban v/d 'heer van stand'. In z'n woonkamer zetelt KD op 'n ouderwets fauteuil, bekleed met diepgroen velours, & drinkt hij thee uit 'n Bommelmok. Boven de deur tikt 'n klok met de beeltenis v/d stripbeer. KD: "Wat me aanspreekt is die sprookjesachtige sfeer i/d tekeningen. Er is vaak iets bijzonders aan de hand. Gebruiksvoor-werpen zien 'r 'gèk' uit & 'r gebeuren dingen die in 't echt níet kùnnen!" 'n Paar jaar geleden voltooide KD z'n studie Nederlands aan de Vrije Universiteit met 'n scriptie over bijbelse verwijzingen in Bommel!

Nù is 't afstudeeronderzoek uitgegroeid tot 't boek 'Bommel en de Bijbel'. In 't werk, dat sinds deze week i/d winkel ligt, gaat KD op zoek naar de Bijbel & 't christendom i/d Bommelverhalen. Tussen 1941 & 1986 hield MT de lezers 'n kritisch (eenvoudige) doch humoristisch (voedzame) spiegel voor via dierenfiguren die zich als mensen lijken te gedragen. Belangrijke maatschappelijke thema's uit de 2de helft v/d 20ste eeuw, van jeugdproblematiek tot aan vreemdelingenangst, vinden daar hun weerslag in die verhalen.

"Toonder was dan wel geen christen, maar verdiepte zich tijdens zijn leven wèl uitgebreid in al-lerlei zeer uiteen-lopende religies & levensbeschouwingen", vertelt KD.

Marten T. had 'n afkeer van mensenmassa's die slaafs achter een Leider aanlopen. DÀT stootte hem ook in 't christendom af: "'t Speelt níet de hoofdrol, maar de Bijbel & 't christendom duiken op ver-schillende manier op in Toonders oeuvre. Soms zijn 't lòsse elementen, soms hele verhaallijnen!" Opgegroeid in 'n christelijk gezin waar je nog iedere dag uit de Bijbel las, viel 't KD steeds vaker op dat MT dikwijls in z'n beeldverhalen verwijzingen verstopte naar verhalen uit de Schrift. Niet zo vreemd, meent KD: "Aangezien 't vooral de Nederlandse samenleving is die door Toonder wordt geportretteerd, is 't niet verwonderlijk dat óók iets v/h christendom i/d strips is terug te vinden." Klaas noemt Marten ook 'n taalvirtuoos. Ook dàt is 'n reden om hem met de Bijbel in verband te brengen: "Toonder had 'n voorliefde voor wóórden & uitdrukkingen die (al) in onbruik waren geraakt.

Als hij heer Bommel uitdrukkingen laat verhaspelen, dan zijn die niet zelden ontleend aan de Bijbel. Zo zegt heer Olivier 'n keer: 'men moet alles onderzoeken & 't goede behouden'! DÀT komt regelrecht uit 't bijbelboek Thessalonicenzen: 'Onderzoekt alle dingen en behoudt het goede'!" Genoeg voor nu, straks misschien nog ietwat meer (na de begrafenis!)? Klaas Driebergen: Bommel en Bijbel. Bijbel & christendom i/d verhalen van Marten Toonder. Uitgeverij Aspekt, Soesterberg; 347 blz. €30}~~~~~~~~~~~~<<>>~~~~~~~~~~~