Q&q36 als hij z'n visie o/d oorsprong van marcos

uiteengezet heeft, gaat Pa Pias verder: 'MATAI SCHREEF DE UITSPRAKEN [letterlijk 'orakels'] in 't Hebreeuws & ieder vertaalde ze zo goed hij kon.' Hoewel doorgaans vertaald als 'uitspraken', wat ze louter tot 'n verzameling maakte van wat Yesjoe 'zou hebben gezegd', kunnen de 'orakels' [LOGIA] van Papias technisch gezien zowel woorden als daden aanduiden. Er was altijd aangenomen dat Papias met 'Hebreeuws' in feite Aramees bedoelde: eens temeer echter lijkt hij gelijk te krijgen; 't EU van Matai was kennelijk oorspronkelijk ècht i/h Hebreeuws geschreven ~ & díe versie bestaat nog steeds, wat van meer dan slechts academisch belang is. De vergelijking tussen 't He-breeuws & 't Grieks waarmee christenen altijd bekend zijn geweest, onthult nl. enkele belangwekkende - zelfs verbluffende - verschillen!

Eind 14de eeuw schreef 'n Spaanse jood, Sjemtov ibn Sjaproet genaamd, 'n antichristelijke verhandeling waarin hij 't volledige euangelie van Matai opnam, om z'n lezers bekend te maken met 't christelijke standpunt zodat ze zijn tegenargumenten konden volgen. Omdat die verhandeling is geschreven in 't Hebreeuws werd altijd automatisch aangenomen dat Sjemtov Matai òf zèlf uit 't Latijn of Grieks vertaalde òf 'n andere handige vertaling had gebruikt? Hoe dan ook: omdat 't euangelie oorspronkelijk in 't Grieks geschreven was, is lang gedacht dat de Hebreeuwse versie i/d verhandeling van Sjemtov ons niets van betekenis te vertellen te vertellen had! I/d jaren '80 van onze vori-ge eeuw echter dook de Amerikaanse theoloog George Howard inndit werk & concludeerde dat Sjemtov 'n ORIGINELE versie van MATAI gebruikte die was doorgegeven BINNEN de joodse Gemeenschap. GH toonde aan dat joodse schrijvers die uit Matai citeerden zelfs al i/d 6de eeuw DEZELFDE versie hadden gebruikt als Sjemtov, wat in elk geval bewees dat die Hebreeuwse versie minstens al zólang bestond:
vergelijking met de 'Hebreeuwse Matai' onthulde dat ten minste 95% ervan identiek was aan de bekende versie. De afwijkende passages zijn echter lastig te verklaren als de hebreeuwse editie van later datum was - maar veel eenvoudiger als het andersom was. Veelzeggend is bv. 'n regel in 't canonieke Matai waarin Yesjoe over Yochanan de Doper (haMatbiel) zegt: 'ER HEEFT NOG NOOIT EEN GROTER MENS GELEEFD DAN YOCHANAN DE ONDERDOMPELAAR: TÒCH IS DE GERINGSTE IN G DS HEMELRIJK GROTER DAN HIJ!' Geleerden erkennen al sinds geruime tijd dat dit tweede deel van deze zin er later aan is toegevoegd (& dat om cruciale redenen)! In de hebreeuwse Matai is dat deel afwezig & verschillende soortgelijke episoden kunnen alleen worden verklaard als de standaardversie een vertaling is van de He-breeuwse versie, & niet andersom?! We sulle scene. Of niet. Eerst wat eten koken. Misschien tot straks of later. Ik blijf altijd benieuwd ...