Q&acpO185: in Yeroesjalayiem zagen de profeten

Chaggai & Zcharyahoe de dag van YHWH naderen & spoorden de nieuwkomers aan om de Tempel te herbouwen: in 515 vdj (2527 jaar geleden) kwam er al 'n kleine tempel gereed die met veel vreugde & tranen werd ingewijd. Ondertussen drukte Darius alle opstanden de kop in & regeerde over 't grootste rijk dat de wereld tot dan toe ooit had gekend.

Zroebavel was 't sluitstuk van de Dawiedische lijn: bij zijn dood liet de dynastie van Dawiedewiedewied verstek gaan en verdween van de wereld. De mensen die zelf in 538 uit Babylon waren vertrokken naar Yeroesjalayiem, zouden nooit de overeenkomst kennen tussen de al lereerste exodus, die ongeveer 800 jaar daarvoor een culturele oorlog had veroorzaakt tussen hun voorouders & de Kena'anieten, en deze tweede exodus die een soortgelijke oorlog zou veroorzaken tussen hun nakomelingen & de beschaving van de stammen die zich in 'n ver land in het midden van de noordelijke rand van 't Middellandse~Zeegebied hadden gevestigd - de stammen die de dorpjes & stadstaatjes van Griekenland bevolkten.

In de tweede helft van de zesde eeuw vdj. waren Athene & Yeroesjalayiem met de hen omringende territoria allebei nog klein, zowel qua oppervlakte (nog geen 3.500 vierkante kilometer), als qua inwonertal (ongeveer dertig- à veertigduizend mensen)! Vanaf 540 maakten de beide landen perioden door waarin op cultureel, creatief gebied veel tot stand werd gebracht & waarin de politiek ernstig faalde.

De manier waarop Griekenland & 't overheersende Rome zich verhielden tot de tweede beschaving van mijn volk (schrijft Chaïm Potok in zijn Omzwervingen) ~ 'n beschaving die 't stempel droeg van schrijvers & van nieuwe leiders die rabbi werden genoemd, wat meester of leraar betekent ~ komt sterk overeen met de manier waarop eerst Sjoemerya & vervolgens Egypte & Kena'an zich verhielden tot de be-schaving van de aartsvaders (& -moeders), de federatie van twaalf stammen & de monarchie. Grote stukken v/h landschap van deze be-schaving - 't rabbijns jodendom - blijven vooralsnog duistere woestijnen als we niet genoeg afweten van Griekenland & Rome ...