Q&A: Intuïtie is van huis uit gul maar 't verstand

Samenwerken
zit de mens in het bloed,
maar wie nadenkt kiest voor het eigen belang.
Amerikaanse psychologen laten vandaag in 't vakblad NATURE
zien dat de mens vooral 'n groepscode is - zeker als we snel moeten beslissen
en op onze intuïtie moeten varen. Maar krijgen we de tijd
om de voorspelling en tegen af te wegen,
dan slaat de balans vaker
de andere kant op.

In de volksmond
is intuïtie vaak een synoniem voor onderbuikgevoelens,
maar niets is minder waar, zo benadrukken de onderzoekers.
Intuïtie leunt op de ervaring die ons brein heeft opgebouwd. Bij een nieuw dilemma
lopen de hersenen die oude ervaringen nog eens langs en dan is 'n keuze snel gemaakt,
zonder dat de eigenaar van dat brein zich van dat proces bewust is?
'n Rationeler keuze gaat veel langzamer:
elke optie moet dan apart
worden beoordeeld.

Dit verschil in snelheid gebruikten de onderzoekers
om hun hypotheses te testen. Proefpersonen kregen in een computerspelletje geld en moesten beslissen
welk deel daarvan ze in de groepslid stopten. De inhoud van die pot werd verdubbeld
& weer over de deelnemers verdeeld.
De pot spekken was dus voordelig,
tenzij jij 't als enige deed.

De psychologen vielen 't probleem van alle kanten aan,
& telkens kregen ze gelijk. Snelle beslissers stopten meer in de pot dan trage personen.
Als de deelnemers onder tijdsdruk werden gezet, dan gaven ze ook meer. Terwijl ze juist de hand op de knip hielden
als hen nadrukkelijk werd gevraagd
om er eerst nog eens goed
over na te denken.

Je zou hieruit kunnen concluderen
dat de neiging tot samenwerking is aangeboren,
aldus de psychologen, omdat 't i/d oudheid 'n evolutionair voordeel bood om als groep op te trekken.
Zelf denken ze dat 't is aangeleerd. 't Brein heeft ervaren dat altruïstisch gedrag wordt beloond
& die beloning waardeert 't hoger
dan 't persoonlijk gewin.

In elk geval zou 't goed zijn als in economische
modellen de zelfzuchtige rationalist
gezelschap kreeg van
zo'n intuïtieve
samenwerker.