praatte je op kantoor, bij de kapper of i/d kroeg

MISSCHIEN IN HET BEGIN ZEKER, TOEN HET ALLEMAAL INDERDAAD NOG WEL MEE LEEK TE VALLEN, OOK AL LEIDDE HET WELEENS TOT OPSTOOTJES EN VECHTPARTIJEN, ZELFS IN GEZINNEN (SCHRIJFT TOMAS ROSS) ZOALS BIJ MIJN VADER, AL VROEG IN HET VERZET, EN ZIJN BROER, AL VOOR DE OORLOG BIJ DE NSB, OM HET DAARNA MET EEN OUWE KLARE AF TE DRINKEN. TOEN DAT NOG KON, GEWOON EEN OUWE KLARE. OOK DE DUITSCHE SOLDATEN HADDEN AANVANKELIJK KEURIG NETJES HUN BOODSCHAPPEN AFGEREKEND, ALS WAS 'T MET ZELFGEDRUKT GELD DAT NIET VEEL VOORSTELDE, DE ZOGENAAMDE MARKSCHEINE, die de winkelier moest inleveren voor ons geld. Zodat het uiteindelijk op onze eigen kosten was: zo kochten van alles, want in Deutschland hadden ze dat niet gemogen. Hier was 't
luilekkerland: kistenvol sigaren, sloffen sigaretten, dozen chocolade. Tegelijkertijd vorderden de Duitsche autoriteiten onze voorraden, die we nou juist voor de oorlog al hadden opgebouwd 'voor het geval dat': 90.000 ton benzine, 3.000 ton rubber, 18.000 ton koffie.

Artikelen die al snel o/d bon kwamen? Maar desondanks viel er blijkbaar nog wel mee te leven. Je moet er nu snel bijzijn, wil je nog zulke ooggetuigen kun-nen spreken die bewust hebben meegemaakt! Zegmaar de generatie die zo vanaf 1900 tot 1925 werd geboren: de meesten zijn al(lang) dood of dement en anders zijn hun herinneringen vervaagd & verkleurd. Bovendien hadden ze na de oorlogjarenlang wel wat anders aan hun hoofd - zeg maar gerust decennialang, vele malen langer dus dan die vijf bezettingsjaren!

Waarom zou je er nog over door blijven malen als de el-lende voorbij was? Je had al een gezin of je wilde het, een baan, je kon beter de boel op orde brengen dan in eigen en/of andermans leed te blijven zwelgen. Dus niet 'omzien in verwondering', of in zelfmedelijden of rancune. In goed Hollands: wat koop je ervoor?! En verder is het sowieso 'n bekend verschijnsel & gezond fenomeen: 'de ellende verdringen', wàt al die psychologen & therapeuten nu anders verder dolgraag zo nu en dan willen beweren om hun wacht- & spreekkamers te blijven vullen. En dus praatte je er niet of nauwelijks over & gingen we zoge-naamd 'met z'n allen', net als direct na de inval, ook snel na de zogenaamde bevrijding over tot de orde van de dag om zo verder te kunnen blijven overleven? Geen wonder dus dat je jaren later veel was 'vergeten', het was 'weggesleten', 'ingekapseld', 'opgeborgen'. TR: als ik bij-voorbeeld aan mijn moeder zo ergens in de jaren '80 vroeg hoe en waar mijn vader in contact was gekomen met het verzet & WÀT hij er dan wel (of niet) deed, dan wist ze het al net meer. Mor herinnert zich iets dergelijks: het was 'n soort taboe als 't graf bedolven onder hard werk.