Potten & pollen: kijkje in gods mydieetkeuken?



Elke
dag breng
ik mijn wereld
onder woorden:
zo zit myDi in elkaar voor mij.
Voorwaar: een oeroude
gewoonte?!

De oudste
vorm van een
'onder woorden gebrachte wereld'
is de religieuze mythe:
we komen haar tegen in de zogenaamde
'primitieve religies'.

Helemaal niet
zo primitief eigenlijk:
de term suggereert ten onrechte
een waardeoordeel.
Maar wel 'anders':
'anders onder woorden
gebracht'!

Er zijn
talloze mythen in omloop geweest
waarvan we niets meer weten,
eenvoudigweg omdat ze nooit zijn opgeschreven.
Andere kennen we wel,
maar alleen van mondelinge
overlevering.

Vaak
zijn ze uiterst complex,
doorlopen ze een lange historie
doordat ze van de ene cultuur overgaan in de andere,
en tenslotte kunnen ze ook nog eens zo verslijten,
dat bepaalde thema's eruit de stoffering vormen voor de heldenverhalen
die mensen elkaar bij
het open vuur
vertellen.

Mythe
is een bepaalde schrijfwijze van het Griekse 'muthos',
dat 'woord' betekent.
Wat is een religieuze
mythe?

Mythen
zijn geen betogen maar verhalen,
en wel verhalen waarin meestal goden, geesten of
bovennatuurlijke wezens
uit zowel de hemel als de onderwereld
een rol spelen.

Neem
bijvoorbeeld
de mythe van Isjtar,
een godin uit de mythologie van de Mesopotamiers.
Zo heet ze althans in de babylonisch-assyrische versie;
in de Bijbel heet ze
Astarte.

Door
de hemelgodin wordt Isjtar geschaakt,
tegen haar wil de onderwereld ingesleurd,
en daar ontdaan van al haar kleren en sieraden.
Ze zou doodgemarteld zijn, als niet de
ZON
(als god)
met een soort gigolo als lokaas,
tussenbeide was gekomen.
De hemelgodin liet Isjtar weer vrij,
ze kreeg haar kleren terug, en haar sieraden,
en kon weer opstijgen
naar de aarde.

Religieuze mythen
brengen gebeurtenissen onder woorden uit de oertijd,
toen er nog geen tijd was,
althans toen tijd nog helemaal geen rol speelde.
Je kunt mythen dus buitentijdelijke verhalen noemen,
of boventijdelijke.
Isjtars gevangenschap in de onderwereld is buitentijdelijk,
het verhaal vertelt niet wat toevallig een keer gebeurt,
maar wat altijd gebeurt:
zomer en winter volgen elkaar
altijd op.

Verhalen
over de oertijd - dat ligt in de lijn -
zijn vaak scheppingsverhalen.
In alle culturen en alle talen zijn dit soort mythen terug te vinden.
(Scheppingsverhalen
dus!)

Het
behoort kennelijk
tot de menselijke aard,
dat we het bestaan niet zo vanzelfsprekend vinden
als meestal wordt voorgesteld.
Waarom zijn we er
en waarom zijn we er niet veeleer niet?
In wezen is het een vraag die kennelijk van alle tijden en alle mensen is.
In de scheppingsverhalen wordt er
een eerste antwoord
op gegeven.

Toch,
we zouden ons vergissen
als we ze opvatten als voorbeelden van pure, zij het dan primitieve, verklaringszucht.
Een mythe bedoelt heel wat meer te doen dan verklaren,
dat geldt ook van scheppingsmythen.
In de vorm van verhalen over vroeger,
de voortijd of de oertijd,
brengt de mythe voor de mensen van het heden,
aan wie het verhaal wordt doorgegeven,
onder woorden wie zij zijn,
waar ze vandaan komen,
wat hun plaats is temidden van de anderen,
wat ze vooral niet moeten doen om de wankele orde van het bestaan
niet te verstoren,
en wat juist wel gedaan moet worden
om dat te voorkomen.

De verhalen weerspiegelen
als het ware het heden van de gemeenschap,
het leven zoals zich dat vandaag voltrekt,
en projecteren dat terug in de oertijd,
verankeren het daarin:
zoals het vandaag gaat, zo ging het 'van den beginne'.
en zo moet het dus ook in het heden gaan.
De oertijd is niet alleen anker maar ook ijkpunt.
Het gaat dus niet zozeer om verklaren als wel om legitimeren,
of misschien nog beter:
wel om verklaren,
maar het verklaren in dienst van het legitimeren.
Zonder die verankering in de oertijd zou de samenleving
haar wankel evenwicht verliezen
en uit elkaar vallen.

Dat is
in korte trekken een religieuze mythe.
Geen primitieve verklaring,
evenmin een realistische beschrijving,
en nog minder een verhaal dat wil vertellen wat er echt gebeurt is.
In de mythen is onder woorden gebracht waar de gemeenschap
(waartoe de verteller behoort) aan toe is,
hoe ze zichzelf beleeft in relatie tot de natuur, de hemel,
de aarde en de medemensen.
Soms gebeurt dat met behulp van - inderdaad -
zeer primitieve voorstellingen,
soms is het heel sophisticated uitgewerkt,
als we de Egyptische mythologie nemen.
Maar zowel in het ene als in het andere geval,
weerspiegelt de mythe de wereld zoals zij wordt beleefd,
en zoals zij
beleefd wordt:
ZO
ZIT ZE
IN ELKAAR!


Is
het niet waar?
Vertel het me
maar!

Pauze
{hafsaka}
.......
Zie ook
re:vrijdag
{aan het begin van de sjabbath}
16.33-17.20 d.d.
09/01/04 Esther Vajehie Biejomei ...
e.v. verhaaltjes over potjes op het
vuur! Hafsaka
{pauze}
.......

~@~
06 mrt 2004 - bewerkt op 26 nov 2007 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende