overspel & eerlijk spel wie goed doet g d doet ...

DAN ZULT GIJ HEN BEIDEN NAAR DE POORT VAN DIE STAD BRENGEN EN HEN STENIGEN, ZODAT ZIJ STERVEN
[DEUT 22:23v]
De Misjna, de eerste schriftelijke vastlegging van rabbijnse regelgeving {begin 3de eeuw}, spreekt in traktaat Sanhedrin alleen over de man die met het meisje gemeenschap heeft, en stelt dat deze steniging alleen mag worden toegepast in geval van gemeenschap met een na'ara, een meisje van twaalf jaar tot en met twaalf jaar en zes maanden {7.9}.

Latere tradities stellen de voorwaarde dat ooggetuigen bij het overspel aanwezig waren [Babylonische Talmoed, Sanhedrin 41a, 57b] & gewaarschuwd hadden, waardoor de straf in de praktijk nauwelijks kon worden toegepast ...

Feitelijk zal het ook in de tijd van Yehosjeoa
al wel zo geeest zijn dat de strenge wet van Deuteronomium 22:23v niet meer werd toegepast.
In het mydibijbelverhaal van Mat 1:18~25 speelt de mogelijkheid dat Miryam [de rk "Moeder van God"] gestenigd zou worden geen rol, WEL dat ze openlijk te kijk zou worden gezet als ontrouwe, overspelige verloofde van Yoseef [zie ook Ben Pantera]. Yoseef, de rechtvaardige [Mat 1:19], wil Miryam ook deze schande niet aandoen. Hij wil de eer daarom aan zichzelf houden en Miryam een scheidbrief geven.

Zo is de weg voor Miryam om met die ander te trouwen vrij ...
We zien dus in het jodendom van deze periode [rond de eerste eeuw van de christelijke jaartelling] een doorgaand proces van humanisering. We zien dat al in de tijd VOOR Yesjoea, maar ook in het jodendom van zijn tijd en daarna. Hillel & Sjammaj zijn twee oudere tijdgenoten van Yesjoe. De eerste vertegenwoor-digt de mildere ['linkse'] richting binnen het farizeese jodendom,
de tweede de strengere ['rechtse'] richting.

Kenmerkend voor het rabbijnse jodendom van later tijd is, dat het doorgaans Hillel heeft gevolgd en niet Sjammaj. Over deze twee geleerden vertelt de Babylonische Talmoed {Sjabbat 31a} ons dat er eens een heiden bij Sjammaj kwam en zei:
"Ik wil tot het jodendom overgaan, op voorwaarde dat u mij de hele Torah leert, in de tijd dat ik op EEN voet kan staan!" Sjammaj joeg hem boos weg. De man ging naar Hillel met dezelfde vraag en deze zei:
"Wat jij zelf niet wilt, doe dat een ander niet aan!
DAT
is de HELE Torah en al het andere is commentaar erop en nadere verklaring ervan!"
Wie vertrouwd is met de woorden van Yesjoe zal hier zonder enige moeite al Mat 7:12 in herkennen:
Behandel anderen
[je naasten]
dus steeds zoals jij zou willen dat zij jou behandelen, want
DAT
is het hart van de Wet en de Profeten!

'n Nakomeling en geestverwant van deze Hillel
is Gamaliel, de leermeester van SjaulPaul van Tarsus. Deze Gamaliel komen we ook in het
Boek der Handelingen der Apostelen tegen [5:34/38] als iemand die de volgelingen van Yehosjoea niet bij voorbaat als tegenstanders van G d bestempelt.
["Toen stond EEN van hen op, 'n Farizeeer die Gamaliel heette en die als wetsleraar bij het heel volk in aanzien stond; hij gaf opdracht om de apostelen een ogenblikje naar buiten te brengen en zei vervolgens:
"Israelieten, overweeg nog eens goed wat jullie van plan zijn om te doen met deze mensen! Ik zeg je: hou je afzijdig van deze mensen en laat hen begaan, want als het mensenwerk is wat ze natsreven, zal het op niets uitlopen, maar als het G ds werk is, dan zullen jullie niets tegen hen kunnen uitrichten, of het zou wel eens kunnen blijken dat jullie
vechten tegen G d!"

In de Misjnah
worden zijn regels een aantal keren gegeven met de bepaling erbij:
"voor het algemeen welzijn" en daarbij had Gamaliel ook in 't bijzonder
de positie van vrouwen op het oog!

Ik denk dan ook
dat we best wel van een zekere verwantschap
tussen Hillel en Yesjoea kunnen spreken. In elk geval doen die woorden van Yesjoe
MEER
denken aan Hillel dan aan Sjammaj.

Yehosjoea haNatsri
en Hillel zijn beiden getuigen
van de humaniserende tendens
in het jodendom
van die eerste
eeuw.