Onverteerd Verleden Tijd [onvoltooid heden] @ mydi

Slechts EEN keer schijnt de meest gelezen schrijver van de westerse wereld een Nederlander te zijn geweest. Hij heette Erasmus van Rotterdam.

Zijn boeken, waaronder het beroemde De Lof der Zotheid, waren in het Latijn geschreven en destijds (?) ongeëvenaarde bestsellers. Deze Desiderius Erasmus heeft wel hier en daar in zijn geschriften iets aardigs over de Nederlanders gezegd. Maar in het algemeen sprak hij met een zekere verontschuldigende minachting over zijn geboorteland. 'In Holland is de lucht goed voor mij, maar de overvloedige slempmaaltijden staan me tegen; voeg daarbij het ordinair soort mensen, onbeschaafd, met hevige verachting van de studie, vrijwel zonder vrucht van geleerdheid, ten prooi aan de ergste nijd!' Erasmus denigrerende opmerkingen over zijn geboorteland zijn legio, in de trant van: 'In mijn jeugd schreef ik voor Hollandse, dat wil zeggen de allerbotste oren!' (Erasmus gebruikt de woorden van de Romeinse dichter Martialis: Auris batavia.) Zijn eigen landgenoten in den vreemde ried hij openlijk en dringend af om naar het onbeschaafde vaderland terug te gaan. Het universele beeld van de Nederlanders - vrijwel allemaal vlegels - werd nog eens scherp uitgetekend door de veelgelezen Erasmus, die ons daarmee geen dienst bewees.

Ons eigen geheugen en ons bewustzijn bestaan evenzo meestal uit collages van al of niet ter zake doende invloeden van oorzaken en gevolgen?

Het is ondertussen wel overduidelijk dat ook ons nationale (onder)bewustzijn bestaat uit zeer uiteenlopen restanten van zo'n 2000 jaar beerput:
nomaden, jager-verzamelaars, boeren, vissers, landbouwers, veetelers, kippenfokkers, varkenshouders, schaapsherders, ganzenhoeders etcetera.

Wat niet wegneemt dat we onze steentjes hebben bijgedragen aan de wereldcultuur via Aparheid, Bovenwindse eilanden & Doldwaas geeikel ...
Wie herinnert zich niet De Avonden & 't NL-Zwaard van Damocles, Ontdekkingsreizigers, Log- & Dagboekschrijvers, Dansende Dichters & meer van dergelijke dikdoeners, afkrakers, brave burgers, priesters, dominees, narren & dwazen met sporen op allerlei vensterramen & bierglazen?!

Nog even terug naar de leerlingen van het lyceum te Doetinchem in november '40: '... uit verslagenheid, uit gemarteldheid omdat de gemeen-schap, onze kleine gemeenschap van deze kleine school kapot werd gemaakt. Hoe lang we daar gestaan hebben, dat weet ik niet precies meer,
een half uur, drie kwartier, een uur, en toen kwam de rector en die stond hier en sprak ons toe en zei: "Jongens en meisjes, ik begrijp het, ik begrijp jullie verdriet, wij zien het, wij hebben het ook zo en de leraren boven ook" - daar stonden de leraren op het balkon en in de leraars-kamer, met even smartelijke trekken en even kapotgemaakt als wij allen ...' De studenten van Delft gingen in staking. Aan de universiteit van Leiden brak de staking uit, nadat professor Cleveringa gesproken had over zijn verjaagde leermeester, de weggejaagde rechtsgeleerde, profes-
sor Meyers - '... van wie wij niet zullen kunnen aflaten te geloven dat hij hier behoort te staan en zo God het wil, weer zal keren'. Het was enkele ogenblikken stil en toen opeens, niemand had het agfgesproken, barstte het uit ons los: (het Wilhelmus)!

Februari '41: de Duitsers provoceren antisjemitische relletjes in het centrum van A'dam; op Duits bevel komt de Joodsche Raad tot stand; joodse
knokploegen blijven zich verzetten: dan komt de grote razzia in het hart van de hoofdstad ... en het protest breekt zich baan ... maar op school
In die naoorlogse jaren van wederopbouw & herstel hebben we daar nooit iets over gehoord in de jaren vijftig van de vorige eeuw voor zover ik
me herinner. Pas later (veel later) drong het pas goed tot me door: dat strafkamp, die onderduik, de kogel & al die andere brokstukken ...

Begin en eind zijn zoek, maar daar tussenin liggen kolossale brokstukken onverteerd verleden tussen Rawagede, Srebrenica & talloze oorlogen.