onder de mydileden van dezen & genen [jeukt het]!!



Wat
blijft intrigeren
zijn dus vooral
overeenkomsten & verschillen tussen
tijden, plaatsen, mensen
& onze zaken.

De Qumranrollen
lagen bijna 2000 jaar 'op ons te wachten'
aan de oevers van de Dode Zoutzee: 't diepste
punt op aarde, 400 meter
onder de zeespiegel!

Pompeji
werd bedolven in 79 nC & 't duurde vele eeuwen
voordat we er weer rond konden lopen. Iets dergelijks gaat op
voor vele ontdekkingen & gewaarwordingen in tijd & ruimte,
tussen steentijdmensen & astronauten,
wetenschappelijke kennis &
filosofische inzichten!

Pas rond 1748
vonden opgravers de eerste kunstvoorwerpen terug
onder tientallen meters vulkaansteen.

Pas rond 1948
kwamen de eerste fragmenten van de rollen in de openbaarheid.
Qumran en Pompeji zijn de meest {?} interessante voorbeelden van hervonden handschriften van 2000 jaar geleden & kunstwerk dat bedolven lag onder al die eeuwen stof en steen, vergetelheid & vage herinneringen, verhalen & feiten.

Pas in 't midden van de 19de eeuw
ontdekte men, door georganiseerd opgravingswerk, Pompeji zelf met de ligging van de straten, huizenbouw, algemeen aanzien van de stad & in het algemeen is daar prachtig
werk verricht ondanks schade door roof & toerisme, nog niet opgegraven
gedeeltes & blootstelling aan de vervuilde lucht,
kommersjeel gekonkel & gekronkel!

De rollen
laten ons 'n kijkje geven op de geest en de
ruines op de omgeving waarin men leefde: de kennis omtrent denkbeelden & daadkracht
laat ons zien in detail wat men voelde, dacht, sprak, schreef & overwoog
terwijl gebouwen & voorwerpen ons nu tonen hoe men er leefde
in die omstandigheden, dat voedsel, die kleding & kostbare
voorwerpen, boekrollen, al die mooie juwelen, sieraden,
bijgelovigheden en zich ontwikkelende
wetenschappelijke ontdekkingen
etcetera.

De straten stonden vaak al
loodrecht op elkaar, de meeste huizen zijn in 't algemeen nogal klein, zonder ramen aan de straatkant, gebouwd om een met heesters begroeide binnenplaats; in vele huizen is er al marmer & heeft men mozaieken & bronzen beelden gevonden. Meestal zijn de binnenmuren beschilderd,
voornamelijk met voorstellingen uit de mythologie.

Er zijn herbergen, cafes & theaters ontdekt & ook vele
inscripties, grafitti, want er is van alles gevonden wat men op een muur
maar kan tekenen
en schrijven
...

Seksuele grofheden,
advertenties & reklames,
verkiezingsleuzen & verenigingsnieuws!
Er werden al voortdurend brieven heen en weer geschreven
tussen ambtenaren & overheden, filosofen en keizers, Grieken &
Romeinen in Hellas, Klein Asia, de eilanden, Syria, Palestina/Judea, Arabia,
Egypte, Noord Afrika & Italia, tot & met Spanje, Frankrijk, Engeland &
ons eigen Castricum, de Betuwe, Nijmegen &
Germania enzovoort.

Joden die ook aanwezig waren
in al die uiteenlopende landen & streken
waren oorspronkelijk afkomstig uit uit de grensgebieden tussen 't Perzische & 't Egyptische rijk: de invloed van Alexander de Grote deed zich voelen en kennen tussen al die verschillende culturen,
Griekse kolonies, Romeinse technieken, Joodse gewetensvragen & religieuze praktijken,
heidense bijgelovigheden & merkwaardige
rituelen vol bloed?!

Je komt er dus ook
al de eerste taalproblemen tegen tussen al die groepen,
talen en culturen: hoe kun je recht spreken, hoe hef je belastingen,
wie draait er op voor de kosten van al die nieuwe ontdekkingen & ondernemingen,
hoe los je geschillen op tussen machtigen,
zakenlieden & al die eenvoudige
gewone mensen?

Je moet constant
aan 't verduidelijken gaan
om te kunnen overleven in al die
chaotische bedrijvigheden!

Je hebt vertalers nodig,
ambtenaren/schrijvers, correspondentie & bibliotheken,
contracten & bewaking
...

In het oosten
was de omgangstaal meestal Aramees
en in 't westen Grieks & later steeds
meer 't Latijn?!

Er waren verschillende
Aramese dialecten die her en der gesproken werden
die ook de kanselarijtaal beinvloedden, wederkerig & onafwendbaar.
Voor vele Joden werd 't Hebreeuws een min of meer onbekende
taal zodat overzetting van al die heilige boekrollen nodig
& onvermijdelijk werd wat aanvankelijk vooral uitsluitend mondeling gebeurde!
Volgens de Rabbijnse tradities ligt daar de oorsprong van al die targums
en megillot, vertalingen van rollen die de volgende eeuwen de toon zou zetten
in dagelijks/wekelijks/maandelijks/jaarlijks gebruik, bijeenkomsten,
bidstonden, rechtspraak & alle daaruit voorvloeiende
'aspecten des H. levens'
.....

In de synagogen
ontstaat dan ook het gebruik,
dat er naast degene die uit de heilige boeken {'de wet en
de profeten'} voorleest ook voortaan een vertaler gaat optreden
die het gelezene vanuit 't Hebreeuws nu overbrengt in het Aramees
{de taal die Yehoesjoea & zijn leerlingen,
volgelingen & toehoorders
spraken}.

Het Talmud~tractaat Megilla
{'rol'} dat begint met voorschriften omtrent de voorlezing van het boek
Esther {aka Chadassa} op bepaalde data in de maand Adar, maar dan ook verder gaat uitweiden
over de synagogale voorlezingen in het algemeen, zegt in IV, 4 o.a.:
"Hij die uit de Tora voorleest mag niet minder dan drie Tora-verzen lezen; hij mag voor de vertaler [meturgeman/torgeman] niet meer dan
EEN
vers [aan
EEN
stuk] lezen,
en uit een profeet drie ..."
In de dienst mogen dus niet minder
dan drie Tora-verzen gelezen worden,
maar na elk vers moet de voorlezer even stoppen
om de vertaler nu de gelegenheid te geven om het in het Aramees over te brengen.
Bij de lezing van de tora kwam het er meer op aan dan bij de lezing uit de profetische boeken.
In dit laatste geval mochten wel drie verzen achter elkaar gelezen worden,
waarna de vertaler aan 't woord kwam.

Deze methode en het gestelde doel
nl. 't gelezene duidelijk maken voor het publiek,
brachten vanzelf met zich mee dat de vertaling meestal
veelal [veel?] meer was dan wat wij vandaag de mydidag 'vertaling' plegen te noemen.
Elke vertaling dus heeft nu eenmaal al iets van een interpretatie in zich,
of je nu meer woordelijk/letterlijk of wat vrijer
wilt vertalen?!

Maar het element van interpretatie
is in de targums toch nog veel groter: ze zijn vaak meer de
parafraserende weergaven van de tekst dan vertalingen in de eigenlijk zin van het woord.
Ze bevatten dan ook herhaaldelijk allerlei interessante uitweidingen die we i/d oorspronkelijke Hebreeuwse tekst nog niet kunnen vinden & geven bovendien veel duidelijker blijk
v/d op dat moment dominerende 'theologische' opvattingen
& overwegingen.

Je kunt je dus indenken
dat er onder de druk van {samen}spannende tijden &
schokkende gebeurtenissen, heidense invloeden & politieke daden en wat al niet,
commentaar zal worden geleverd via die oude Hebreeuwse teksten van vele eeuwen daarvoor en de 'vertalingen' op wat te doen & te laten, hoe te horen, zien, voelen, denken &
[re]ageren en/of negeren.

Op zo'n moment vloeien als het
ware letterlijk en figuurlijk bij wijze van spreken en schrijven,
vertellen en herhalen, herinterpreteren het verleden en het heden ineen richting veronderstelde, gewenste, geplande, nog 'onzekere' toekomst ~
zo heb je de sleutel te pakken tot het
aanvankelijke optreden
van Yehosjoea haNatsri aka haMasjiach
en al die anderen zoals zijn discipelen/leerlingen/volgelingen/apostelen
& Sjapo enzo!

Het gaat door & gebeurt
ook nu nog steeds over de hele wereld
als bron van troost, toekomstverwachting, ethiek & moraal
in onze grote humanistische stromingen & tot in de allerkleinste details
van ons bestaan [onder dezen
& genen]!!

blozen
engel
cool!
knipoog
18 jul 2008 - bewerkt op 18 jul 2008 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 80 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende