Niet ieder deelde dit enthousiasme voor allegorie.

KAbp101 In Antiochië (noordsyria/zuidturkije) concentreerden de christelijke exegeten zich op de letterlijke zin v/d tekst: zij probeerden te ontdek-ken wat de profeten zelf hadden willen verkondigen, en niet wat er achteraf gezien in hun teksten gelezen kon worden. Profeten gebruik ten vaak metaforen & vergelijkingen, maar deze figuurlijke taal maakte deel uit v/d letterlijke betekenis, & was dus wezenlijk voor wat de profeten & psalm-dichters hadden willen zeggen. Antiochenen hadden geen behoefte aan allegorie: Iohannos Chrysostomos, die z'n preken hield aan 't eind v/d 4e eeuw, liet zien dat 'r uit de gewone betekenis v/d bijbel wijze morele lessen vielen te halen. De antiochenen konden dan wel niet aan alle typolo-gische exegese 'n eind maken, omdat die door euangelisten zo overvloedig toegepast was, maar ze spoorden geleerden er wel toe aan om zich te beperken tot de bestaande allegorieën v/h N(O)T & niet naar nieuwe op zoek te taan. Zo zag Theodorus, bisschop van Mopsuestia (392-42, niet ver daarvandaan, niets waardevols in 't Hooglied: dit was vlg. hèm gewoon 'n liefdeslied & kon alleen als heilige tekst worden gelezen als er totaal vreemde betekenissen in werden gelegd. In Alexandrië aan 't andere uiteinde van 't ozo vruchtbare halve maangebied, was 't Hooglied juist wel weer zeer geliefd omdat 't zulke rijke mogelijkheden bood voor 'n allegorische uitleg! De christenen van Alexandrië waren geschoold in dezelf-de hermeneutische tradities als Philo & hadden 'n leeswijze ontwikkeld die ze geestelijke uitleg noemden - 'n poging om de ervaring v/d leerlingen op weg naar Emmaüs 'opnieuw' op te roepen?! Net als de rabbijnen zagen zij de bijbel als 'm waarlijk onuitputtelijke bronnentekst, die eindeloos almaar nieuwe betekenissen kon voortbrengen & doen waarderen dwars door de eeuwen heen. Zij vonden niet dat ze dingen i/d bijbeltekst lazen die 'r niet instonden, maar zouden 't met de rabbijnen eens zijn geweest dat 'alles er (al) in aanwezig was'. En de allerbriljantste Alexandrijnse ex-egeet was Origenes (185-254), de invloedrijkste & productiefste schrijver van z'n tijd: naast bijbelcommentaren vervaardigde hij de HEXAPLA ('n editie v/d bijbel waarin naast de Hebreeuwse tekst VIJF verschillende Griekse versies stonden) & 2 monumentale werken: CONTRA CELSUM (Tegen Celsus), 'n apologie tegen de kritiek v/d heidense filosoof op 't christendom, & DE PRINCIPIIS (Over de Grondbeginselen), 'n alomvatten-de beschrijving v/d christelijke leer! Wat mij, Mor, betreft, interesseert me vooral de éénheid & de veelheid die soms (wel of niet/her & der) aan-wezig is onder mensen van zeer diverse pluimage, klederdrachten, gevoelens, gedachten, praktijken, overwegingen & 't kunnen zien luchten van elkaar! Net als mineralen, planten, dieren & hemellichamen zijn ook wij 'getuigen' van al die associaties, beweringen, conclusies & deliberaties?!!