neverending mydistory
Een
andere oorzaak
van het verdwijnen
van het Jiddisch was
de bemoeienis van
de overheid.
Onder
koning Willem I
werd vanaf 1817
het gebruik van het
Jiddisch op {Joodse} scholen en
in synagogen verboden: dat bracht feitelijk
de doodssteek toe aan het Nederlandse Jiddisch,
dat vanaf de tweede helft van de 19de eeuw
nauwelijks nog gesproken werd.
In plaats ervan was een Joods~Nederlands gekomen,
met veel Jiddische & Hebreeuwse woorden,
maar ingebed in een Nederlands staketsel!
In de jaren twintig & dertig van de twintigste eeuw
kreeg de taal in ons land een bescheiden nieuwe impuls
door de instroom van joden die Oost~Europa verlieten en zich in Nederland vestigden,
later gevolgd door joodse vluchtelingen uit Duitsland, van wie een deel ook nog jiddisch sprak.
De ouders van Max Rubinstein (1921) hoorden bij die laatste groep:
"Vlak na de Eerste Wereldoorlog waren ze vanuit Polen naar Duesseldorf getrokken,
maar toen de nationaal~socialisten daar in 1933 aan de macht kwamen, zijn ze snel naar A'dam vertrokken. Mijn vader was goudsmid en hij hoopte dat hij in Amsterdam zijn ambacht succesvol zou kunnen uitoefenen!"
Onderling gebruikten Rubinsteins ouders jiddisch,
"maar tegen ons kinderen spraken ze Duits, omdat dit beter zou zijn voor de assimilatie?"
Het gezin Rubinstein raaktse snel betrokken bij het seculiere Oost~Europees~Joodse leven in de Nederlandse hoofdstad. Zo was er de organisatie A-Ski, een links georienteerde vereniging van joden uit Oost-Europa, die onder meer lezingen en toneelvoorstellingen organiseerde ~ alles in het jiddisch.
Zoon Max was deelnemers van de jeugdgroep van die vereniging. Met de Nederlandse joden, die geen jiddisch meer spraken en soms, net als eerder de Portugezen, neerkeken op de vaak veel armere Oost~
Europeanen, was weinig contact.
De Tweede Wereldoorlog
vernietigde het joodse leven in A'dam,
dat ook daarna maar moeizaam op gang kwam.
De weinige overlevenden - zoals Max Rubinstein - hadden de eerste jaren ook wel iets anders aan hun hoofd dan zich bezig houden met de eigen joodse cultuur:
"Ik moest mijn leven opnieuw opbouwen en ik moest voor mijn gezin zorgen."
In de jaren vijftig begin Rubinstein weer na te denken over zijn joodse achtergrond,
en begin jaren zeventig gign hij op Jiddische les:
"Ik was verbaasd hoeveen er nog in mijn hoofd bleek te zitten.
Ik had gedacht dat ik opnieuw moest beginnen, maar ik herkende veel woorden meteen."
In 1966 gingen we ook naar Jacques & Yossy Halland die allerlei jiddische liedjes zongen
in hun Li La Lo cabaret in Amsterdam West.
En aan 't eind van dat jaar naar Israel.
Waar je elke dag Jiddische
uitzendingen had op Kol
Israeel & in vele
andere talen
& Ivriet.
~@~
THIS
story continues
almost 'endlessly'
through all times
and places
in us.
@
andere oorzaak
van het verdwijnen
van het Jiddisch was
de bemoeienis van
de overheid.
Onder
koning Willem I
werd vanaf 1817
het gebruik van het
Jiddisch op {Joodse} scholen en
in synagogen verboden: dat bracht feitelijk
de doodssteek toe aan het Nederlandse Jiddisch,
dat vanaf de tweede helft van de 19de eeuw
nauwelijks nog gesproken werd.
In plaats ervan was een Joods~Nederlands gekomen,
met veel Jiddische & Hebreeuwse woorden,
maar ingebed in een Nederlands staketsel!
In de jaren twintig & dertig van de twintigste eeuw
kreeg de taal in ons land een bescheiden nieuwe impuls
door de instroom van joden die Oost~Europa verlieten en zich in Nederland vestigden,
later gevolgd door joodse vluchtelingen uit Duitsland, van wie een deel ook nog jiddisch sprak.
De ouders van Max Rubinstein (1921) hoorden bij die laatste groep:
"Vlak na de Eerste Wereldoorlog waren ze vanuit Polen naar Duesseldorf getrokken,
maar toen de nationaal~socialisten daar in 1933 aan de macht kwamen, zijn ze snel naar A'dam vertrokken. Mijn vader was goudsmid en hij hoopte dat hij in Amsterdam zijn ambacht succesvol zou kunnen uitoefenen!"
Onderling gebruikten Rubinsteins ouders jiddisch,
"maar tegen ons kinderen spraken ze Duits, omdat dit beter zou zijn voor de assimilatie?"
Het gezin Rubinstein raaktse snel betrokken bij het seculiere Oost~Europees~Joodse leven in de Nederlandse hoofdstad. Zo was er de organisatie A-Ski, een links georienteerde vereniging van joden uit Oost-Europa, die onder meer lezingen en toneelvoorstellingen organiseerde ~ alles in het jiddisch.
Zoon Max was deelnemers van de jeugdgroep van die vereniging. Met de Nederlandse joden, die geen jiddisch meer spraken en soms, net als eerder de Portugezen, neerkeken op de vaak veel armere Oost~
Europeanen, was weinig contact.
De Tweede Wereldoorlog
vernietigde het joodse leven in A'dam,
dat ook daarna maar moeizaam op gang kwam.
De weinige overlevenden - zoals Max Rubinstein - hadden de eerste jaren ook wel iets anders aan hun hoofd dan zich bezig houden met de eigen joodse cultuur:
"Ik moest mijn leven opnieuw opbouwen en ik moest voor mijn gezin zorgen."
In de jaren vijftig begin Rubinstein weer na te denken over zijn joodse achtergrond,
en begin jaren zeventig gign hij op Jiddische les:
"Ik was verbaasd hoeveen er nog in mijn hoofd bleek te zitten.
Ik had gedacht dat ik opnieuw moest beginnen, maar ik herkende veel woorden meteen."
In 1966 gingen we ook naar Jacques & Yossy Halland die allerlei jiddische liedjes zongen
in hun Li La Lo cabaret in Amsterdam West.
En aan 't eind van dat jaar naar Israel.
Waar je elke dag Jiddische
uitzendingen had op Kol
Israeel & in vele
andere talen
& Ivriet.
~@~
THIS
story continues
almost 'endlessly'
through all times
and places
in us.
@
05 sep 2007 - bewerkt op 31 aug 2008
- meld ongepast verhaal
Log in om een reactie te plaatsen.
- O 20 apr 2023 44284261 Er woonden al Joden in Antiochië sinds de
- O 20 apr 2023 44281 260 Er waren volop armen in de stad en op de
- O 20 apr 2023 44280259Hoogstmerkwaardig hoeveel soorten dromen &
- O 19 apr 2023 44279258OudeLiedjes,JoligeMelodietjes,MallePietjes
- O 19 apr 2023 44278 257 Zo’n 400 jaar later, in 386 na Chr./A.D.
- O 19 apr 2023 44277Knijp droog, verdeel, heers & pest maar raak?
- O 19 apr 2023 44276256Ondergronds, uit ‘t licht, was geen moeite
- O 19 apr 2023 44275 255 Nòg frappanter (tenminste, voor wie niet
- O 18 apr 2023 44274 254 In Vigna Randanini zijn echter kochiem
- O 18 apr 2023 44273 253 I/d 2e/3e eeuw, toen twee rivaliserende
- O 17 apr 2023 44268252 Vroege synagogen waren dus zeker geen
- O 17 apr 2023 44267 251 De namen i/d Misjna zíjn die van wijzen
- O 16 apr 2023 44266 Met àndere woorden: de prachtige, overvolle
- O 16 apr 2023 44265 250 De tekens die om een menselijke figuur
- O 16 apr 2023 44264249 Áán ‘t uiteinde v/d synagogevloer die het