Volgens J&A
was Leyden zo'n 700 jaar geleden
al een der oudste & ook toen al toonaangevende steden van Holland
[& Irminloo 'n haast onbetekenend gehucht met 'n eigen Romaans kerkje tussen Drie & Harderwijk]!
Oud & toonaangevend maar niet echt 'machtig' i/d tijd v/d overgang van feodale heren naar de macht van de burgerij met haar eigen wetten & regels in de eeuwen
na de kruistochten & twistpartijen?!
De enigszins ovale stadskern
die zich rond de Burcht a/d Rijn, de oude kustvesting uit de Noormannentijd
ontwikkeld had & i/d loop v/d tijd omgracht & ommuurd was, had 'n lengte van ongeveer 750 bij 'n breedte
van op z'n hoogst 400 meter. I/d 13de eeuw was dit dorp tot stad verheven, Floris V, die er op 's Graven-steen geboren was bevestigde in 1266 die rechten. Hij heeft ook nog de eerste uitleg beleefd a/d overzij
v/d Rijn bezuiden & beoosten de Burcht, waardoor 't oppervlak verdubbeld werd. En wat ons nog meer inte-resseert: 't lieflijke stedeke werd daardoor 'n "echt oud~Hollandse" stad; 't is, Delft niet te na gesproken,
't eerste dat terwille van bedrijf & vervoer 't grachtenstelsel toepast: bewijs tevens, dat de industrie [laken-nijverheid] er ging bloeien. Er werd geld verdiend & dus zat er vaart in. De bouw v/d grote Sint Pancras of
Hooglandse Kerk i/d 13de eeuw begonnen, was al zover voortgeschreden,
dat in 1315 de inwijding plaatsvond.
In 1355 kreeg de tweede stadsuitleg z'n beslag,
ditmaal ten noorden v/d rivier, de Mare~kant op, ter lengte van ongeveer 900 meter.
De derde uitleg, die van 1389 waardoor 't stadje ruimte kreeg voor 't toen grote aantal
van omtrent 5000 zielen, doet ons vermoeden dat 't 'n zeer nijvere bedoening was in die
tijden i/d buurt van Poelgeest & Zoeterwoude met tegen de lage horizont 't markant silhouet v/d stad,
al-
eeds beheerst door de hoge blokken v/d St.-Pancras & de Sint Pieter in hun onvoltooide nieuwbakkenheid
& daartussenin 't fonkelnieuwe stenen Raedhuys op de Breestraat. En i/d enge ruimte binnen de muren, pleinloos volgespikkeld met lage houten eensgezinshuisjes ter weerszij v/d slootgrachtjes, in die woelige stad vol bedrijf, maar ook vol rumoer; vol leven & kleur, maar ook vol vuil & stank, woonde al 'n zeer zelf-
standige burgerij onder leiding van enkele regerende geslachten die zich [nog steeds] maar niet schikken
wilden in 't gezag v/d op de Burcht tronende burggraven
uit 't aloude geslacht van Wassenaer.
Bij 't uitbreken
na 't sneuvelen bij Stavoren v/d romantische graaf Willem IV {1345}
v/d aldra Hoekse & Kabeljauwse twisten genoemde partijstrijd tussen Margaretha,
zijn zus & opvolgster & haar zoon Willem V, de Verbeider,
hadden schepenen, raad & gemeente van Leiden [zoals de meeste steden trouwens]
de partij van Willem gekozen, hoogstwaarschijnlijk omdat zij van 'n mannelijk regiment zich beter bescherming van handel en bedrijf tegen adelswillekeur beloofden & zeker ook,
omdat de burggraaf zich aan de aanvankelijk wettige zijde
van Margaretha geplaatst had.
Het doet mij nog 't meest denken
a/d OT&NOT~verhalen
i/d bijbel
...
