'n Andere profeet, die i/d 2e helft v/d 6e eeuw

@ Babylonia profeteerde, omhelsde 'n veel strijdlustiger theologie & kon klaarblijkelijk niet wachten tot de GOJIEM, de vreemde volken, in ketenen achter de Israëlieten aan zouden komen? Z'n naam is niet bekend, maar z'n profetieën zijn in dezelfde boekrol bewaard gebleven als die van Yesjayahoe/Jesaja & daarom wordt hij gewoonlijk Deutero-Jesaja ofwel de 2e Jesaja genoemd! De ballingschap liep ten einde:
in 539 versloeg Cyrus/Koresj, de koning van Persia, de Babyloniërs & werd opperheerser over 't allergrootste rijk dat de wereld tot dan toe had gekend. Omdat hij beloofde alle ballingen te repatriëren, noemde die 2e Jesaja hem toen dan ook YHWH's MASJIACH, 'g ds ge-zalfde'! In 't belang v/h volk Israel had YHWH deze Cyrus als instrument ingezet & 'n ware machtsomwenteling in die regio veroorzaakt.
Kon 'r ook maar één 'andere god' met hem wedijveren? Nee, verklaarde YHWH geringschattend tegen de goden v/d GOJIEM:
JULLIE ZIJN MINDER DAN NIETS EN JULLIE DADEN HEBBEN GEEN ENKELE WAARDE!" HIJ/ZIJ was de ENIGE g d geworden:
"IK BEN YAHWEH, ER IS GEEN ANDER: BUITEN MIJ IS ER GEEN GOD!" DIT is de vroegste onmiskenbaar monotheïstische
uitspraak in wat de Hebreeuwse Bijbel aan 't worden was: maar 't trots triomfalisme ervan weerspiegelde de meer strijdlustige kenmerken van religie. De 2e Jesaja verliet zich waarschijnlijk op 'n mythische traditie die nauwelijks verband hield met de rest v/d Pentateuch: hij bracht die oeroude verhalen weer tot leven van Yahweh die zeemonsters vermorzelde om 'orde te scheppen' i/d oervloed, & verklaarde dat YHWH op 't punt stond om deze kosmische overwinning nòg eens over te doen door de aartsvijanden van Israel te verslaan, & hij verwoordde niet opvattingen v/d hele ballingengemeenschap. Vier profetieën over de 'dienaar van YHWH' onderbreken de geestdriftige profetieën v/d 2e Jesaja. HIERIN wordt 'n mysterieuze figuur, die zichzelf dienaar van YHWH noemt, de taak toevertrouwd gerechtigheid te brengen over de gehele wereld, maar dan wèl in 'n GEWELDLOZE (berg)veldtocht: hij werd veracht & door mensen gemeden, maar zijn lijden zou zijn volk verlossen. DÍE dienaar wilde de vreemde volken NIET onder 't juk brengen, maar zou ''n licht voor ALLE volken' worden & ervoor zorgen dat de redding van G d 'tot aan de einden der aarde reikt'. Cyrus vervulde z'n belofte: tegen 't eind van 539, 'n paar maanden na z'n kroning, trok 'n kleine groep ballingen naar Yeroesjalayiem. De meeste Israëlieten bleven eigenlijk veel liever in Bab Ylon wonen, alwaar ze 'n belangrijke bijdrage zouden leveren aan de Hebreeuwse heilige geschriften.