myDivervolg op 'iedereen roept maar wat'



Overigens had de gevestigde orde, & dan met name de geestelijkheid, alle reden om bezorgd te zijn: hun machtsbasis werd door de rationele verlichtingsdenkers ondermijnd. Haar rationalistische(r) benadering stond op gespannen voet met de overtuiging dat de christelijke God de oorsprong was van de maatschappelijke orde. De bijbel als 't onfeilbare woord van God: daar dachten Spinoza & Bayle heel anders over. 't Was 'n boek als alle andere, stelden ze, & ook wonderen als tekenen van goddelijke almacht ontkenden ze.

Begrijpelijk dus dat zij, & met hen vele anderen, telkens 't ergst denkbare verwijt moesten aanhoren: atheïsme! Godloochenaars, zeiden de critici v/d Verlichting, zetten de deur open voor revolutie. De geestelijkheid luidde dan ook de alarmklok. Maar 't gedachtegoed v/d Verlichting laat zich niet reduceren tot 'n standpunt in 'n theologische twist. De reikwijdte hiervan is veel groter. We kunnen ons zelfs afvragen op welk terrein ze GEEN invloed uitoefende. De Verlichting, laat Jonathan Israel zien, zorgde voor 'n nieuwe taal. Voor 't eerst i/d Westerse geschiedenis werd 'r betoogd dat mensen ~ ALLE mensen wel te verstaan, niet (alleen maar) 'n groepje bevoorrechten ~ de vrijheid moesten hebben om te denken wat ze wilden, 't verdienden om deze gedachten tot uitdrukking te (kunnen) brengen.

't Vergt weinig inlevingsvermogen om in te zien waarom traditionalisten dit met argusogen bezagen. Standpunten lagen (nu voortaan) niet meer bij voorbaat vast in 'n goddelijke orde, maar konden in principe ALTIJD ter discussie worden gesteld. DIT had logischerwijs grote gevolgen voor de positie v/d machthebbers. Voortaan konden ze zich niet meer zomaar op hun gezag (blijven) beroepen, maar moesten ze werken voor hun gelijk. Anders gezegd: 't publieke debat was nu niet langer meer (alleen maar) weggelegd voor 'n kleine adellijke & geestelijke elite, voortaan mochten ook gewone burgers meedoen. In zekere zin kon het debat nu pas ECHT beginnen.

De veelheid aan meningen die werd toegelaten betekende niet dat ELKE mening van dezelfde hoge kwaliteit was. Niet ALLE standpunten
hoeven even hoog aangeslagen te worden. Maar dat is, zeggen de Verlichters, geen reden om ze uit 't debat te weren.


Nog steeds hoogst actueel!




blozen
31 aug 2011 - bewerkt op 31 aug 2011 - meld ongepast verhaal
Weet je zeker dat je dit verhaal wilt rapporteren? Ja | Nee
Profielfoto van Asih
Asih, man, 81 jaar
   
Log in om een reactie te plaatsen.   vorige volgende